کشف بزرگ: ابرهای زهره عمدتاً آب هستند؛ احیای امیدها برای حیات فرازمینی

کشف شگفت‌انگیز دانشمندان با بازبینی داده‌های مأموریت پایونیر زهره ناسا که پنج دهه پیش انجام شد، تصورات رایج درباره ترکیب شیمیایی ابرهای سیاره ناهید را به چالش کشیده است. این یافته جدید، که نشان می‌دهد ابرهای زهره عمدتاً از آب تشکیل شده‌اند و نه اسید سولفوریک، بار دیگر بحث‌های داغ پیرامون احتمال وجود حیات در جو این سیاره را احیا کرده است.

رمزگشایی از داده‌های آرشیو شده

محققان آمریکایی با مراجعه به داده‌های بایگانی‌شده مأموریت پایونیر زهره که در دهه ۱۹۷۰ به فضا پرتاب شد، این پژوهش را آغاز کردند. این داده‌ها که بر روی میکروفیلم‌ها در آرشیو ناسا نگهداری می‌شدند، پس از استخراج و دیجیتالی‌سازی، مورد بررسی دقیق قرار گرفتند. تمرکز اصلی بر روی اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط دو ابزار کلیدی کاوشگر بود: طیف‌سنج جرمی خنثی (LNMS) و کروماتوگراف گازی (LGC) که وظیفه رصد ابرهای ناهید را بر عهده داشتند.

کشف آب در ابرهای سیاره زهره: فرضیه جدید

در دهه هفتاد، دانشمندان افت ناگهانی و موقت در خوانش دی‌اکسیدکربن را ناشی از نقص فنی یکی از ابزارها در حین عبور از ابرها می‌دانستند. با این حال، تیم تحقیقاتی جدید فرضیه‌ای متفاوت را مطرح کردند: این افت خوانش نه نقص فنی، بلکه مسدود شدن ورودی ابزار توسط ذرات معلق ابرها (آئروسل‌ها) بوده است.

این انسداد، به مثابه یک نمونه‌برداری تصادفی و منحصربه‌فرد از مواد تشکیل‌دهنده ابرها عمل کرد. با ادامه سقوط کاوشگر به لایه‌های داغ‌تر جو، این مواد مسدودشده به تدریج ذوب و تجزیه شدند. تحلیل گازهای آزادشده در دماهای مختلف، امکان شناسایی دقیق ترکیبات ابرها را فراهم آورد.

تغییر پارادایم در ترکیب شیمیایی

نتایج این تحلیل‌ها، باورهای پنجاه ساله را کاملاً دگرگون ساخت. یافته‌ها نشان داد که ۶۲ درصد از مواد تشکیل‌دهنده آئروسل‌های ابر، آب است. البته این آب به شکل قطرات خالص زمینی نیست، بلکه در ساختارهای هیدراته (مانند سولفات آهن هیدراته و سولفات منیزیم هیدراته) به دام افتاده است.

اسید سولفوریک، که پیش‌تر عنصر اصلی ابرها تلقی می‌شد، تنها حدود ۲۲ درصد از ترکیبات را تشکیل می‌دهد.

علاوه بر این، محققان با شناسایی همزمان گاز دی‌اکسیدگوگرد و یون‌های آهن در یک دمای مشخص، وجود سولفات آهن (به میزان ۱۶ درصد) را نیز در ابرها تأیید کردند. منبع احتمالی این آهن، غبارهای کیهانی است که وارد جو ناهید شده و با ترکیبات ابری واکنش داده‌اند.

پیامدهای اخترزیست‌شناختی کشف جدید

این کشف اهمیت حیاتی برای جامعه اخترزیست‌شناسی دارد. یکی از موانع اصلی در پذیرش احتمال وجود حیات در ابرهای زهره، کمبود شدید آب تخمین‌زده‌شده بود. این تحقیق جدید نشان می‌دهد که آب در این ابرها بسیار فراوان‌تر از برآوردهای پیشین است.

اگرچه محیط ابرهای زهره همچنان به دلیل اسیدیته بالا برای میکروب‌های زمینی نامناسب است، اما فراوانی آب به عنوان یک حلال، درهای جدیدی را به روی نظریه‌های مربوط به حیات فرازمینی در این سیاره باز می‌کند.

یافته‌های این پژوهش مهم در ژورنال Geophysical Research: Planets به چاپ رسیده است.