جزئیات زندگی سهراب سپهری: از تولد در قم تا راهنمایی مشفق کاشانی و آثار ماندگار

سهراب سپهری، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های شعر معاصر ایران، با وجود ثبت رسمی تاریخ تولدش در پانزدهم مهرماه ۱۳۰۷ در کاشان، خود روایتی متفاوت از زادگاه و زمان تولدش ارائه می‌دهد. این شاعر بزرگ، که زندگی‌اش با ترس و شیفتگی‌های کودکی در خانه‌ای بزرگ در کنار اجداد پدری در هم آمیخته بود، مسیر هنری خود را با تجربه‌هایی منحصر به فرد آغاز کرد.

تناقض در تاریخ تولد و خاطرات کودکی

بر اساس شناسنامه، سپهری در کاشان متولد شده است، اما او تأکید داشت: «من کاشی‌ام، اما در قم متولد شده‌ام. شناسنامه‌ام درست نیست. مادرم می‌داند که من روز چهاردهم مهر (۶ اکتبر) درست سر ساعت ۱۲ به دنیا آمده‌ام؛ مادرم صدای اذان را می‌شنیده‌ است.»

دوران خردسالی او در قم سپری نشد و خانواده به گلپایگان و خوانسار سفر کردند و سپس به کاشان بازگشتند. سپهری دوران کودکی خود را در کاشان گذراند و در آنجا به دبستان رفت؛ دورانی که با ترس و شیفتگی همراه بود.

نخستین رویارویی با هنر و مدرسه

سپهری در دبستان شاگرد خوبی بود، اما علاقه چندانی به محیط مدرسه نداشت. او ترجیح می‌داد به جای درس، به صدای زنجره یا بادباک گوش دهد. خاطره‌ای تلخ اما تعیین‌کننده از دوران کلاس اول دبستان نقل می‌کند:

«وقتی در کلاس اول دبستان بودم، یادم هست یک روز داشتم نقاشی می‌کردم، معلم ترکه انار را برداشت و مرا زد و گفت: «همه درس‌هایت خوب است، تنها عیب تو این است که نقاشی می‌کنی!» این نخستین پاداشی بود که برای نقاشی گرفتم.»

آغاز رسمی شاعری و تأثیر مشفق کاشانی

شاعری از سنین پایین در وجود سپهری جوانه زده بود؛ او در ده سالگی اولین شعرش را سرود، هرچند که تا هجده سالگی به طور جدی به سرودن نپرداخت و خود را در آن سنین «کودک» می‌دانست.

نقطه عطف زندگی ادبی او، آشنایی با مشفق کاشانی (عباس کی‌منش) در اواخر دسامبر ۱۹۶۴ بود، زمانی که سپهری در اداره فرهنگ مشغول به کار شد. مشفق کاشانی راه نوشتن را به او آموخت:

• آموزش فن: مشفق کاشانی سستی و لغزش غزل‌های او را گوشزد می‌کرد و خطای وزن را نشان می‌داد.
• تلاش اولیه: سپهری هر شب می‌نوشت، اما اشعار اولیه که بیشتر غزل بودند، فاقد عمق شاعرانه مورد نظرش بودند.
• تطهیر: او دو دفتر از گفته‌های اولیه خود را سوزاند تا به هوای شاعرانه‌تری دست یابد.

آثار و پایان زندگی

اولین مجموعه شعر سهراب سپهری با عنوان «مرگ رنگ» در سال ۱۳۳۰ منتشر شد. از دیگر آثار مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

این شاعر و نقاش برجسته، سرانجام در غروب اول اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۹ در بیمارستان پارس تهران به دلیل ابتلا به سرطان خون چشم از جهان فروبست. پیکر او در صحن امام‌زاده سلطان‌علی روستای مشهد اردهال در اطراف کاشان به خاک سپرده شد.