پیشرفت ۸۰ درصدی تعهدات ایران در راه‌آهن خواف-هرات؛ چالش تراز خط و تعهدات افغانستان

مشخصات کلی و اهمیت استراتژیک پروژه

راه‌آهن خواف-هرات، پروژه‌ای با طول کلی ۲۲۵ کیلومتر، به عنوان یک حلقه حیاتی در زنجیره ترانزیت منطقه‌ای تعریف شده است. این مسیر، ۷۸ کیلومتر در خاک ایران و ۱۴۷ کیلومتر در خاک افغانستان را پوشش می‌دهد و هرات را به خواف در خراسان رضوی متصل می‌سازد.

این خط ریلی، تکمیل‌کننده اتصال بزرگ‌تر چین، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان و ایران است که مسیر دسترسی به خلیج فارس و اروپا را از طریق ایران فراهم می‌آورد.

تفکیک قطعات و تعهدات

این پروژه که احداث آن از سال ۱۳۸۶ آغاز شده و بخشی از آن در سال ۱۳۹۹ به بهره‌برداری رسید، در چهار قطعه طراحی شده است:

• قطعات یک و دو: به طول ۷۸ کیلومتر، از خواف تا شمتیغ، در تعهد جمهوری اسلامی ایران ساخته شده است.
• قطعه سه: به طول ۶۲ کیلومتر، از شمتیغ تا ایستگاه روزنک در خاک افغانستان، تحت کمک‌های ایران تکمیل گردیده است.
• قطعه چهار: باقی‌مانده مسیر به طول ۸۵ کیلومتر، در تعهد افغانستان قرار دارد و خود به دو بخش چهار الف و چهار ب تقسیم شده است.

در مجموع، ۱۴۰ کیلومتر از مسیر توسط ایران ساخته شده و ۸۵ کیلومتر باقی‌مانده بر عهده طرف افغانستانی است.

وضعیت فعلی بهره‌برداری و چالش‌های فنی

حافظ سادات‌نژاد، مجری طرح راه‌آهن خواف-هرات، تأکید کرد که این خط هم‌اکنون در حال بهره‌برداری است و مانعی برای تردد باری وجود ندارد. وی اعلام کرد که در حال حاضر، هفته‌ای چهار قطار باری بین دو کشور جابه‌جا می‌شود.

"حدود ۸۰ درصد کار مورد تعهد جمهوری اسلامی در این خط انجام شده است و در ۲۰ درصد باقی‌مانده، نیاز است افغانستان بسترهای لازم را فراهم کند."

مسائل نگهداری و تراز خط

با این حال، مجری طرح به وجود نواقص فنی اشاره کرد. وی تصریح نمود که استانداردهای نگهداری خط به طور کامل اجرا نشده و آلودگی‌هایی ناشی از طوفان‌ها و ماسه‌های بادی، مانع از به‌کارگیری دستگاه‌های مکانیزه شده است. رفع این ناترازی‌ها و نواقص برای تراز کامل خط ضروری است.

سادات‌نژاد وعده داد که تمام ایرادات و ناترازی‌ها تا ایستگاه روزنک تا پایان سال برطرف خواهد شد تا خط به تراز کامل برسد و تحویل نهایی صورت گیرد.

تکمیل قطعه چهار و چشم‌انداز مسافری

در خصوص قطعه چهارم، اعلام شد که زیرسازی و بهسازی قطعه چهار الف توسط شرکت افغانستانی به اتمام رسیده و عملیات روسازی به طول ۴۲ کیلومتر در جریان است. همچنین، قطعه چهار ب اخیراً به مناقصه گذاشته شده و قرار است توسط خود افغانستانی‌ها ساخته شود. تأمین مالی این بخش‌ها عمدتاً از محل کمک‌های اروپایی پیش‌بینی شده است.

جابه‌جایی بار و تقاضای مسافر

در حال حاضر، جابه‌جایی بار بدون مشکل انجام می‌شود؛ بارها در ایستگاه روزنک تخلیه شده و با ناوگان جاده‌ای منتقل می‌گردند، زیرا سکوی بار در این ایستگاه تعبیه شده است.

در بخش مسافری نیز تقاضای قابل توجهی وجود دارد، اما تحقق این امر منوط به فراهم‌سازی زیرساخت‌ها و بسترهای لازم در هر دو کشور است. اتمام قطعه چهارم کاملاً به منابع و تصمیمات دولت افغانستان بستگی دارد.