بررسی چالش‌های آموزش عشایری همدان؛ نیاز به ۳۰ معلم و تقویم تحصیلی منعطف

معضلات ساختاری و آموزشی مناطق روستایی و عشایری

استان همدان به دلیل داشتن جمعیت قابل توجه روستایی و حضور خانواده‌های عشایری، نیازمند توجه مضاعف به نظام آموزشی این قشر است. تفاوت‌های بنیادین فرهنگی، اقتصادی و جغرافیایی، دانش‌آموزان این مناطق را در مقایسه با همتایان شهری، از فرصت‌های آموزشی کمتری برخوردار ساخته است. یکی از بزرگ‌ترین موانع، کوچ‌های فصلی عشایر است که مستقیماً به ناپیوستگی آموزشی و در مواردی منجر به ترک تحصیل می‌شود. علاوه بر این، فقدان یک تقویم تحصیلی منعطف برای دانش‌آموزان عشایری، یک چالش تکرارشونده در این حوزه محسوب می‌شود.

در مدارس روستایی و عشایری، کمبود معلم یا حضور کادر آموزشی کم‌تجربه مشهود است. نبود مشوق‌های کافی برای ماندگاری معلمان در مناطق دورافتاده و سخت‌گذر، انگیزه آنان را کاهش داده و بر کیفیت آموزش تأثیر منفی می‌گذارد.

نیاز فوری به نیروی انسانی و راهکارهای جذب

در نشست تخصصی که با حضور رئیس امور عشایر استان و معاون آموزش ابتدایی در دفتر ایسنا برگزار شد، نیازهای مبرم آموزشی مطرح گردید. جعفر کاویانی‌دلشاد، رئیس امور عشایر استان، اعلام کرد که در حال حاضر استان نیازمند جذب ۳۰ معلم است تا بتواند پوشش آموزشی مستقل و کافی برای دانش‌آموزان عشایری فراهم کند.

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود وضعیت

• انتخاب رشته‌های تحصیلی مناسب: پیشنهاد شد فرزندان عشایر در رشته‌هایی تحصیل کنند که با محیط و تجربه‌های عملی آن‌ها همخوانی بیشتری دارد.
• استفاده از ظرفیت بومی: تأکید بر جذب معلمانی از جنس عشایر برای پاسخگویی بهتر به نیازهای خاص دانش‌آموزان.
• پرهیز از آموزش‌های مقطعی: برگزاری کلاس‌های محدود در تعطیلات (مانند تابستان) کیفیت آموزش را کاهش می‌دهد و حضور مستمر معلمان در طول سال تحصیلی ضروری است.
• زیرساخت‌های مجازی: امکان پیاده‌سازی آموزش مجازی (مانند پلتفرم شاد) مطرح شد، هرچند چالش‌هایی نظیر نبود آنتن و تجهیزات (لپ‌تاپ و تبلت) وجود دارد.

نقش خیرین و ضرورت ساخت مدارس شبانه‌روزی

رئیس امور عشایر استان همدان به نقش حیاتی خیرین در تأمین تجهیزات و ساخت مدارس شبانه‌روزی اشاره کرد. وی بزرگ‌ترین کانون اسکان عشایر کشور در منطقه غرب کرخه را نمونه‌ای از این نیاز دانست که با وجود اسکان حدود ۱۳۰۰ خانوار، نیازمند ساخت مدارس ثابت و شبانه‌روزی است.

ساخت مدارس راهنمایی و دبیرستان‌های شبانه‌روزی برای دانش‌آموزان سخت‌کوش عشایری، مسیر تحصیلی آنان را هموار کرده و از ترک تحصیل، به‌ویژه در میان دختران، جلوگیری می‌کند.

همچنین، معلمان شاغل در این مناطق با چالش‌هایی نظیر ناامنی برخی مناطق، دشواری رفت‌وآمد به مناطق صعب‌العبور و فقدان مکان مناسب برای اقامت مواجه هستند که نیازمند برنامه‌ریزی و حمایت‌های منظم است.

تأکید بر عدالت آموزشی و آمار دانش‌آموزان

معصومه خدابنده‌لو، معاون آموزش ابتدایی استان، بر اجرای عدالت آموزشی و فراهم کردن فرصت‌های برابر تأکید کرد. وی به استقرار موقت معلمان خوزستانی برای پوشش دانش‌آموزانی که از طریق سامانه سیدا در خوزستان ثبت‌نام شده‌اند، از مهر تا پایان آبان ماه اشاره کرد.

آمار و ساختار آموزشی عشایری همدان

معاون آموزش ابتدایی استان همدان جزئیات آماری زیر را ارائه داد:

وی همچنین از اجرای برنامه تخصیص راهبران آموزشی خبر داد که بر اساس آن، هر ۱۲ کلاس چندپایه در روستاها یک راهبر آموزشی دارد که به صورت هفتگی کیفیت آموزش را رصد می‌کند.

چالش‌های مدارس روستایی و آموزش چندپایه

در حوزه مدارس روستایی، ۱۸۰ هزار دانش‌آموز ابتدایی در استان وجود دارد که ۶۰,۸۰۱ نفر از آن‌ها در مدارس روستایی ثبت‌نام کرده‌اند. از این تعداد، ۱۹,۱۵۰ نفر در ۱۳۲۰ کلاس چندپایه مشغول به تحصیل هستند. به دلیل محدودیت سرانه و فضای آموزشی، برخی مدارس موقتاً از کانکس استفاده می‌کنند.

معاون آموزش ابتدایی بر لزوم فرهنگ‌سازی در میان خانواده‌های روستایی برای درک مزایای آموزش در کلاس‌های چندپایه تأکید کرد، زیرا این کلاس‌ها با توجه به ارتباط طولی کتب درسی، منجر به یادگیری عمیق‌تر می‌شوند. همچنین، برای دانش‌آموزانی که در مسیر کوچ از همدان خارج می‌شوند، هماهنگی‌هایی با استان‌های ایلام و لرستان برای تحت پوشش قرار گرفتن آنان صورت گرفته است.