گفت‌وگو با سیاره صفراوا؛ بازیگر نقش «نگاره» درباره چالش فارسی و سینمای تاجیکستان

فیلم سینمایی «ماهی در قلاب»، محصول مشترک ایران و تاجیکستان در سال ۲۰۲۵، با نویسندگی بختیار کریم‌اُف، کارگردانی هنری والری آخادوف و کارگردانی محی‌الدین مظفر، به بخش مسابقه بین‌الملل سی‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان راه یافته است. در این میان، سیاره صفراوا، بازیگر نقش «نگاره»، به تشریح تجربیات خود از تولید این اثر و مقایسه سینمای ایران و تاجیکستان پرداخت.

چالش بازیگری به زبان فارسی و ریشه‌های هنری

صفراوا، متولد مارس ۱۹۹۱ در دوشنبه و ساکن مسکو از سال ۲۰۰۸، که تحصیلات بازیگری خود را در مدرسه عالی تئاتر ام. س. شچپکین به پایان رسانده، این نقش را به دلیل تکلم به زبان فارسی چالشی جذاب دانست. او که عمدتاً به زبان روسی فعالیت کرده، این اولین تجربه بازیگری خود به زبان فارسی در یک پروژه مشترک با ایران را انگیزه‌بخش توصیف کرد.

«حس می‌کنم چون گوش خوبی دارم، با شنیدن هر گویش و آوایی، خوب می‌توانم آن را تکرار کنم. همه مصاحبه‌های من هم به زبان روسی است و وقتی تاجیک‌ها مرا دیدند، باور نمی‌کردند که فارسی حرف می‌زنم.»

این هنرمند مسیر ورود خود به دنیای بازیگری را مدیون حمایت خانواده و شانس دانست. او پس از حضور خواهرش، ستاره، در سریال ایرانی «در چشم باد»، توسط یک کارگردان روس برای تست بازیگری دعوت شد و با حمایت پدرش، مسیر تحصیل در رشته بازیگری در روسیه را آغاز کرد.

سینمای تاجیکستان: آغاز دوباره و مقایسه با ایران

صفراوا سینمای تاجیکستان را «نوپا» توصیف کرد که در حال حاضر در ابتدای راه بازسازی و رشد قرار دارد. او معتقد است که فیلم‌سازی در تاجیکستان با مشکلاتی همراه است و در حال یادگیری مجدد این هنر هستند.

در مقابل، او کیفیت سینمای ایران را تحسین کرد و آن را با سینمای روسیه مقایسه نمود:

• فیلم‌سازی در ایران «اصیل و حرفه‌ای» است.
• آثار ایرانی «حقیقی» هستند و جلوه‌های ویژه جایگزین واقعیت نمی‌شوند.
• این اصالت باعث می‌شود مخاطب با فیلم «زندگی کند».

الهام از «نگاره» واقعی: ابرزنانی در پرورشگاه‌ها

نقش «نگاره» در «ماهی در قلاب»، معلم مربی در یک پرورشگاه تاجیکستان است که صفراوا آن را بر اساس یک الگوی واقعی خلق کرده است. او زنانی که در این مراکز کار می‌کنند را «ابرزن» و «قهرمان» می‌داند.

این بازیگر تأثیر عمیق این تجربه بر خود را این‌گونه بیان کرد:

«زمانی که آنجا بودم، به یتیم‌خانه رفتم و فکر نمی‌کردم که در تاجیکستان و حتی کشورهای دیگر که تبلیغ فرزندآوری می‌کنند، این‌همه بچه‌ یتیم باشند. این خیلی بد و تلخ است.» او افزود که در تاجیکستان، برخلاف روسیه، حمایت دولتی برای تأمین مسکن پس از بزرگ شدن یتیم‌ها وجود ندارد و این کودکان باید زندگی خود را بسازند.

صفراوا همچنین از ارتباط نزدیک خود با عبدالله عبدالرحیم‌زاده، بازیگر نقش «دلیر»، به نیکی یاد کرد و اشاره نمود که کودکان پرورشگاه هنگام ترک محل، به دلیل علاقه شدید، با او مانند معلم خود رفتار کرده و گریه می‌کردند.

تصویر واقعی ایران و کیفیت سینمای ملی

صفراوا که سال‌ها در روسیه اقامت داشته، تأکید کرد که تصویر رایج از ایران در خارج از مرزها با واقعیت آن تفاوت فاحشی دارد. او مشاهدات خود در ایران را «شوکه‌کننده» و کشور را «بسیار دوست‌داشتنی» توصیف کرد، همان‌طور که تصویر کلیشه‌ای از روسیه (برف ۲۴ ساعته) نادرست است.

او سریال «در چشم باد» را نمونه‌ای موفق از همکاری‌های گذشته دانست و در پایان، کیفیت سینمای ایران را در توانایی انتقال «حس واقعی» به مخاطب جهانی خلاصه کرد. او به داوری خود در جشنواره فیلم چیبُکسار روسیه در سال ۲۰۲۴ اشاره کرد که در آن فیلم ایرانی «آهِ سرد» جایزه گرفت و این را نشانه‌ای از مسیر درست سینمای ایران دانست.