کاوش‌های جدید در تل ملیان؛ جستجو برای اسرار پایتخت اولیه عیلام در فارس

اهمیت استراتژیک تل ملیان و اهداف کاوش

راضیه زارع، در حاشیه بازدید از روند کاوش‌ها در محوطه تل ملیان، بر اهمیت راهبردی این مکان در فهم تاریخ تمدن جنوب فلات ایران تأکید کرد. این فصل از کاوش‌ها با مجوز رسمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی کشور و تحت سرپرستی مشترک کامیار عبدی و علیرضا سرداری کلید خورده است.

اهداف اصلی این دوره از فعالیت‌های میدانی عبارتند از:

• شناسایی دقیق لایه‌های ناشناخته باستان‌شناختی.
• مستندسازی جامع ساختارهای معماری کشف‌شده.
• تحلیل تحولات شهری در دوره‌های مختلف تمدن عیلامی.

«انشان»: مرکزیت تاریخی در هزاره‌های سوم و دوم پیش از میلاد

تل ملیان به عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های آغاز شهرنشینی در فلات ایران شناخته می‌شود که قدمتی بیش از ۵۲۰۰ سال دارد. شواهد باستان‌شناختی، از جمله لوح‌های مکتوب و بقایای معماری که در کاوش‌های دهه ۱۳۵۰ به دست آمد، این محوطه را به طور قطعی به عنوان شهر باستانی «اَنشان»، پایتخت اولیه عیلام، معرفی کرده است.

شهر انشان در کنار شوش، به عنوان یکی از دو مرکز اصلی و تعیین‌کننده قلمرو عیلامیان در هزاره‌های سوم و دوم پیش از میلاد عمل می‌کرده است.

اولویت‌های کاوش جاری

زارع در تشریح اولویت‌های فصل جاری کاوش‌ها، بر موارد زیر تأکید کرد:

1. تمرکز ویژه بر هسته مرکزی شهر.
2. بررسی شواهد سکونت مربوط به دوره عیلام میانی.
3. کشف و شناسایی لایه‌های زیرین و ساختارهای دفاعی نظیر باروها و دیوارهای عظیم.

چشم‌انداز گردشگری و حفاظت از میراث ملی

مسئولان میراث فرهنگی بر پتانسیل عظیم تل ملیان برای تبدیل شدن به یکی از قطب‌های فرهنگی و گردشگری استان فارس تأکید دارند. این محوطه، در صورت ثبت و حفاظت اصولی، می‌تواند در کنار آثار فاخری چون پاسارگاد و تخت‌جمشید، نقشی محوری در معرفی هویت تاریخی ایران ایفا نماید.

سرپرست نمایندگی میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بیضا، در پایان، خواستار مشارکت فعال نهادهای محلی و مردم منطقه برای حفظ و نگهداری این میراث گران‌بها شد.

مشخصات جغرافیایی و سوابق ثبت

تپه باستانی ملیان یک محوطه وسیع با مساحتی بالغ بر بیش از ۲۰۰ هکتار است. این اثر در شهرستان بیضا، در فاصله ۴۶ کیلومتری شمال شیراز و ۴۶ کیلومتری غرب پارسه واقع شده است. اهمیت تاریخی این تپه سبب شد تا در سال ۱۹۷۵ میلادی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت برسد.