خبر کامل
نقد فیلم «زعفرانیه ۱۴ تیر»: اقتباسی پرریسک پس از ۶ سال توقیف با ضعفهای فنی آشکار

نقد و بررسی فیلم «زعفرانیه ۱۴ تیر»: اقتباسی پرریسک با استقبالی سرد
فیلم سینمایی «زعفرانیه ۱۴ تیر»، ساخته سید علی هاشمی که پس از شش سال توقیف سرانجام اکران شد، با وجود ستارگان سرشناس و داستانی جسورانه، نتوانست رضایت مخاطبان را جلب کند و با فروش ناامیدکنندهای مواجه شد. این اثر که اقتباسی از داستانی خارجی است، در نقد سبک زندگی طبقه مرفه تهران میکوشد اما در اجرای فنی و شخصیتپردازی دچار کاستیهای جدی است.
تأخیر شش ساله و اکران آنلاین
فیلم «زعفرانیه ۱۴ تیر» که در سال ۱۳۹۸ آماده نمایش بود، به دلایل نامعلومی توقیف شد و مجوز اکران آن تا همین اواخر صادر نگردید. این اثر اقتباسی، پس از گذشت ۶ سال از ساخت، سرانجام روی پرده رفت و با استقبال بسیار ضعیفی از سوی مخاطبان مواجه شد. در حال حاضر، این فیلم در پلتفرمهای آنلاین در دسترس قرار گرفته است.
مسئله توقیف در سینمای ایران امری رایج است، اما «زعفرانیه ۱۴ تیر» بدون داشتن توجیهی روشن، سالها از اکران عمومی باز ماند. نکته قابل توجه در این فیلم، حضور بازیگران مطرحی چون نازنین بیاتی، مهدی هاشمی، هنگامه قاضیانی، لیندا کیانی و مسعود رایگان است.
اولین تجربه کارگردانی و اقتباس پرریسک
این فیلم، اولین و تنها تجربه بلند سینمایی سید علی هاشمی است. هاشمی پس از این اثر، کارگردانی سریالهایی چون «مستوران ۲» و «هزارتو» را بر عهده داشته است.
جاهطلبی در اقتباس و شکست فنی
هاشمی در اولین گام سینمایی خود، دست به اقدامی جاهطلبانه زد: ساخت فیلمی اقتباسی از داستان «از این خبر خوشحال میشوی» نوشته ریچارد باخ، با فیلمنامهای از جابر قاسمعلی. این فیلم تکلوکیشن به مضامین مهمی چون ازدواج، خیانت، خانواده و ثروت میپردازد.
در همین ابتدای نقد، باید اذعان کرد که سید علی هاشمی در این اقدام پرریسک شکست خورده است. در چنین فیلمی، علاوه بر اهمیت فیلمنامه و بومیسازی منبع اقتباس، نقش کارگردان در به تصویر کشیدن اقتباس در یک لوکیشن واحد، برجستهتر است.
حتی حضور کمال تبریزی به عنوان مشاور کارگردان نیز نتوانست کیفیت کارگردانی اثر را به سطح مطلوب برساند.
ایرادات فنی: دکوپاژ، تدوین و رنگ
از نگاه فنی، ضعفهای متعددی در فیلم مشهود است:
- تدوین و دکوپاژ: تدوین فیلم مشکلساز است، اما ریشه مشکل به دکوپاژ غلط بازمیگردد که حتی برای بینندگان غیرحرفهای نیز قابل تشخیص است.
- لوکیشن: فیلم در یک خانه بسیار لاکچری در زعفرانیه تهران میگذرد که بیشتر شبیه کاخ است. فیلمساز نتوانسته از پتانسیل این لوکیشن بهرهبرداری کند و فقدان نماهای مناسب از حیاط و اتاقها کاملاً حس میشود.
- تنظیم رنگ: تنظیم رنگ فیلم ایراد دارد، به ویژه رنگ درختان حیاط خانه که بسیار غیرقابل قبول بوده و تمرکز تماشاچی را بر هم میزند.
روایت داستان و فروش ناامیدکننده
داستان حول محور یک خانواده بسیار ثروتمند در زعفرانیه میچرخد؛ مهدی هاشمی در نقش پدر (شاهرخ انوشه) و هنگامه قاضیانی در نقش مادر (سودابه/میمنت). مادر خانهداری است که به ناخنهای کاشته شدهاش میبالد. دختر خانواده، ماهرخ انوشه، از ارمنستان بازگشته و سورپرایز ازدواجش با استادش، آقای طابع (با بازی مسعود رایگان)، را اعلام میکند که آغازگر فجایع بعدی است.
با وجود جسارت در روایت داستان، فیلم از نظر سینمایی کیفیت بالایی ندارد. این اثر متفاوت میتوانست با تبلیغات حداقلی به فروش بهتری دست یابد، اما مجموع فروش آن به ۵۰۰ میلیون تومان هم نرسید.
جذابیتهای پنهان و ضعف شخصیتپردازی
با وجود ایرادات، فیلم جذابیتهایی دارد و مخاطب را تا انتها با کنجکاوی همراه میکند. داستان دارای پیچشهای متعدد و یک طنز ملایم است که در لحظاتی بیننده را به خنده وامیدارد.
بزرگترین عامل عدم موفقیت: شخصیتهای ناقص
بزرگترین مشکل فیلم، عدم شکلگیری کامل شخصیتهاست، علیرغم اینکه فیلم تنها ۵ کاراکتر اصلی دارد. بیننده نمیتواند ماهرخ و تصمیمات عجیب او را درک کند و عشق میان او و طابع به درستی منتقل نمیشود. این ضعف در شخصیتپردازی باعث میشود مخاطب نتواند وارد زیرلایههای داستان اقتباسی شود.
بازیگران حداقلهای لازم را ارائه دادهاند، اما در بسیاری از صحنهها بازیگردانی ضعیف بوده و این نقشآفرینیها در زمره کارهای فراموششدنی این بازیگران قرار میگیرد. ضعف فیلمنامه و کارگردانی، پتانسیل بالای بازیگران را هدر داده است.
نقد اجتماعی و خیانت به عنوان محور اصلی
(توجه: پاراگراف زیر حاوی اسپویل است.)
یکی از مضامین اصلی فیلم، خیانت است که پرداخت قابل قبولی داشته و حس مخاطب را درگیر میکند. کاراکتر میمنت/سودابه (مادر)، با نمادهایی چون ناخنهای کاشته شده و ترانه تیتراژ پایانی با صدای علیرضا قربانی، مظلومترین شخصیت فیلم به تصویر کشیده شده است.
جذابترین نکته فیلم، نقد اجتماعی آن است که به شکل شوآف نیست و در زیرلایه اثر دیده میشود. فیلم با ظاهری خوشبخت از یک خانواده ثروتمند آغاز میشود، اما رازهای پنهان، این کاخ لاکچری را به منجلاب تبدیل میکند. این اثر نقدی بر قشر سوپر میلیاردر است که زشتی روابط پشت ظاهر زیبای زندگیشان را به تصویر میکشد.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
