خبر کامل
تحلیل دیپلمات پیشین از بازگشت تحریم‌های سازمان ملل: شرایط امروز بدتر از پیش از برجام است
تحلیل بازگشت تحریم‌های شورای امنیت: مقایسه شرایط امروز ایران با دوران پیش از برجام از منظر یک دیپلمات پیشین
بازگشت قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه ایران، کشور را به شرایط پیش از توافق هسته‌ای (برجام) بازگردانده است. در این میان، پرسش اساسی این است که وضعیت کنونی ایران در مواجهه با این تحریم‌ها، در مقایسه با گذشته، چگونه ارزیابی می‌شود؟ تحلیلگران معتقدند که اثر اقتصادی این تحریم‌ها در حال حاضر کمتر از تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا است، اما جنبه‌های امنیتی آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
ارزیابی تأثیر تحریم‌های سازمان ملل: اقتصادی در برابر امنیتی
نصرت‌الله تاجیک، سفیر پیشین ایران در اردن، معتقد است که شرایط فعلی ایران در مواجهه با این تحریم‌ها، به دلیل تحولات منطقه‌ای و کاهش انسجام ملی، حتی از دوران اعمال همین تحریم‌ها در گذشته نیز بدتر شده است. وی تأکید می‌کند که نباید بازگشت تحریم‌های سازمان ملل را صرفاً از منظر اقتصادی نگریست.
«این تحریم‌ها به دلیل ماهیت سازمان ملل، بعد امنیتی خاص خود را نیز دارند؛ زیرا ایران را ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل قرار می‌دهند و بحث صلح و امنیت جهانی در آن مطرح است. بنابراین، تأثیر آن می‌تواند کمتر از جنبه اقتصادی نباشد.»
به گفته تاجیک، این تحریم‌ها از دو جنبه اقتصادی و امنیتی بر وضعیت کشور اثرگذار هستند.
راهکارهای داخلی و خارجی برای مدیریت شرایط
این دیپلمات پیشین، راه برون‌رفت از این شرایط را در دو حوزه داخلی و خارجی تعریف می‌کند:
تمرکز بر اصلاحات ساختاری داخلی
تاجیک بیشترین تأکید را بر اصلاحات داخلی دارد. وی معتقد است که در شرایط کنونی، کشور نیازمند نظم و انضباط مالی و اقتصادی است و میزان «ریخت‌وپاش‌ها» بیش از حد مجاز است. اصلاحات باید در حوزه‌های زیر صورت گیرد:
- ساماندهی سازوکارهای مالی بر اساس اصول علمی و منطقی.
- اصلاح نظام اداری و مبارزه جدی با فساد در سطوح خرد و کلان.
- ایجاد انسجام مدیریتی برای جایگزینی تصمیم‌گیری‌های بخشی و پراکنده گذشته.
افزایش انسجام ملی ناشی از این اقدامات، هم اجرای سیاست خارجی را تسهیل می‌کند و هم به تقویت پایه‌های اقتصادی داخلی کمک می‌رساند.
ضرورت دیپلماسی فعال و پیوند با اقتصاد جهانی
در حوزه سیاست خارجی، لابی‌گری، ارتباط فعال با کشورها و دیپلماسی مستمر ضروری است. با این حال، تاجیک هشدار می‌دهد که اتکا صرف به اقتصاد منطقه‌ای و همسایگان کافی نیست.
وضعیت نفت و بازارهای جهانی:
| حوزه | وضعیت فعلی | راهکار پیشنهادی |
|---|---|---|
| درآمد ارزی (نفت) | وابستگی به مشتریان خاص و گرایش به ترتیبات غیررسمی | تکامل روش‌های دور زدن تحریم‌ها و جدی گرفتن مسئله تحریم‌ها در رأس کار همه سازمان‌ها |
| صادرات غیرنفتی | تنوع محدود محصولات صادراتی | بهبود استاندارد کالا، کیفیت تولید و تنظیم روابط مرزی با همسایگان |
| پیوند جهانی | عملاً خروج از اقتصاد جهانی و کوچک شدن نقش در بازار نفت | اتخاذ الگوی رفتاری جدید و تنظیم روش‌ها برای حداکثر دستاورد در مذاکرات |
وی تأکید می‌کند که تحقق روابط رسمی و علنی برای فروش نفت در شرایط کنونی عملی نیست.
دیپلماسی و مسئله اوکراین؛ مکانیسم ماشه
در پاسخ به نقش جنگ اوکراین در فعال‌سازی مکانیسم ماشه، تاجیک معتقد است که هدف اصلی اروپا از ماندن در برجام، فعال‌سازی همین مکانیسم بود، چه اوکراین رخ می‌داد و چه نمی‌داد. وی همکاری نظامی ایران و روسیه را محدود دانسته و معتقد است که بزرگ‌نمایی این همکاری توسط اوکراین با هدف استفاده بیشتر از تسلیحات غربی صورت گرفت.
در مورد حل‌وفصل موضوع اوکراین با اروپا، اوضاع را بسیار آلوده و زمینه را تا حد زیادی از دست رفته می‌داند و معتقد است که در حال حاضر کار زیادی از دست ایران برنمی‌آید و این موضوع به سطح همکاری نظامی با روسیه بستگی دارد.
تاجیک در پایان تأکید می‌کند که مشکلات با دنیا، داخل و منطقه را «با توپ و تانک نمی‌توان حل کرد» و تنها راه پیشبرد امور، دیپلماسی است، هرچند که راه سخت باشد و لغو کامل تحریم‌ها در کوتاه‌مدت بعید به نظر برسد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
