رصد همزمان سه دنباله‌دار سبز: فرصتی نادر در آسمان پاییز

نمایش زمردین: معرفی سه مهمان آسمانی

سه دنباله‌دار C/2025 A6 Lemmon، C/2025 R2 Swan و C/2025 K1 ATLAS، سه جرم آسمانی هستند که در سال جاری کشف شده‌اند و اکنون در یک بازه زمانی کوتاه، امکان رصد همزمان آن‌ها وجود دارد. رصد این پدیده عمدتاً پس از غروب خورشید و با نگاه به افق غربی میسر خواهد بود.

دنباله‌دار لمون: ستاره‌ی نمایش با قابلیت رؤیت با چشم غیرمسلح

در میان این سه جرم، دنباله‌دار لمون به دلیل پیش‌بینی افزایش چشمگیر روشنایی، کانون توجه است. انتظار می‌رود این دنباله‌دار به حدی درخشان شود که مشاهده‌ی آن با چشم غیرمسلح نیز امکان‌پذیر باشد.

اوج درخشندگی و نزدیک‌ترین فاصله

بر اساس محاسبات، بهترین زمان برای تماشای لمون، روز ۲۱ اکتبر (۲۹ مهر) است که این دنباله‌دار به نزدیک‌ترین فاصله‌ی خود از زمین خواهد رسید و در این بازه، درخشش آن به‌طور روزانه افزایش می‌یابد. همچنین، این جرم آسمانی در تاریخ ۸ نوامبر (۱۷ آبان) به نزدیک‌ترین فاصله خود از خورشید خواهد رسید.

کشف دنباله‌دار لمون در اوایل سال انجام شد، اما افزایش غیرمنتظره‌ی شدت نور آن از ماه اوت، آن را به یکی از دیدنی‌ترین پدیده‌های نجومی سال تبدیل کرده است.

اگرچه پیش‌بینی می‌شود که درخشندگی لمون به پای دنباله‌دار بزرگ سال ۱۹۹۷ نرسد، اما از نظر روشنایی، بهترین دنباله‌دار سال جاری محسوب می‌شود و پس از غروب خورشید در آسمان غربی قابل مشاهده خواهد بود.

سوان و اطلس: همراهان سبز رنگ

دو دنباله‌دار دیگر، سوان و اطلس، نیازمند ابزارهای کمکی برای رصد هستند، اما هر کدام ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند.

دنباله‌دار سوان (C/2025 R2 Swan)

این دنباله‌دار تنها چند هفته پیش و درست یک روز قبل از رسیدن به نزدیک‌ترین نقطه به خورشید کشف شد؛ درخشندگی خورشید مانع رصد آن شده بود تا اینکه ابزار سوان روی فضاپیمای سوهو ناسا آن را شناسایی کرد. سوان اکنون در مسیر دور شدن از خورشید و نزدیک شدن به زمین قرار دارد. در تاریخ ۲۰ اکتبر (۲۸ مهر)، این دنباله‌دار به فاصله‌ی تقریبی ۳۹ میلیون کیلومتری زمین خواهد رسید و رصد آن پس از غروب در افق غربی با استفاده از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک میسر است.

دنباله‌دار اطلس (C/2025 K1 ATLAS)

دنباله‌دار اطلس درخشندگی کمتری دارد، اما با نزدیک شدن به خورشید، نور آن رو به افزایش است. بهترین زمان رصد اطلس، در چند هفته‌ی آینده و پیش از طلوع خورشید در افق شرقی خواهد بود.

شرایط رصد در ایران

در ایران، هر سه دنباله‌دار سبز در شرایط فعلی، به‌ویژه از مناطقی با آلودگی نوری پایین، تا حد زیادی قابل مشاهده هستند. موقعیت آسمانی این اجرام، شانس رصد را افزایش داده است.

• لمون: بالاترین شانس رصد را دارد و از بیشتر نقاط کشور، به‌ویژه شهرهای مرکزی و جنوبی، پس از غروب خورشید در افق غربی دیده می‌شود.
• سوان: در همین بازه زمانی و در جهت غرب ظاهر می‌شود، اما نیازمند ابزار بزرگ‌نمایی است.
• اطلس: پیش از طلوع خورشید در افق شرقی قابل رصد است. ناظران در نقاط مرتفع و کویری مانند یزد، کرمان، خراسان جنوبی و دشت لوت بیشترین شانس را دارند، مشروط بر صاف و تاریک بودن آسمان.

پدیده‌ای سبز در میان‌ستاره‌ای

نکته‌ی قابل توجه دیگر، تغییر رنگ دنباله‌دار 3I/ATLAS، سومین مهمان میان‌ستاره‌ای منظومه‌ی شمسی است. این دنباله‌دار که پیش‌تر رنگی مایل به سرخ داشت، اخیراً به رنگ سبز زمردی درخشان تغییر یافته است، که نشان‌دهنده‌ی یک روند غیرعادی در میان دنباله‌دارها است.