تحلیل سفیر پیشین ایران: هدف اروپا از ماندن در برجام، فعال‌سازی مکانیسم ماشه بود

بحران اوکراین؛ عاملی برای تشدید موضع‌گیری اروپا

به گفته تاجیک، بحث اوکراین ماهیتی کاملاً متفاوت از مسائل اقتصادی دارد و در حوزه ژئوپلیتیک تعریف می‌شود. او اظهار داشت که اروپا صرفاً برای حفظ اهرم فشار خود، یعنی مکانیسم ماشه، در برجام باقی ماند. وقوع جنگ اوکراین صرفاً بهانه‌ای شد تا اروپا مسائل جدیدی را به موضع خود در قبال توافق هسته‌ای ایران بیفزاید.

سفیر پیشین ایران در اردن به همکاری نظامی محدود ایران با روسیه اشاره کرد و افزود که اوکراینی‌ها با بزرگ‌نمایی این همکاری، تلاش کردند آن را به عنوان یک تهدید منطقه‌ای جلوه دهند تا بتوانند تجهیزات و امکانات بیشتری از غرب دریافت کنند. در مقابل، ایران در یک همکاری سازنده با اروپا و اوکراین نتوانست ماهیت همسایگی همکاری خود با روسیه را تبیین کند و این موضوع که هدف آن برهم زدن توازن ژئوپلیتیک اروپا نیست را روشن سازد.

مکانیسم ماشه؛ هدفی مستقل از همکاری‌های نظامی

تاجیک تأکید کرد که ترک فعل‌ها و کم‌کاری‌های ایران نباید بهانه‌ای برای اقدامات اروپا و اوکراین علیه منافع ملی ایران قرار گیرد. وی معتقد است که فعال‌سازی مکانیسم ماشه ارتباط چندانی با همکاری‌های نظامی ایران و روسیه ندارد و این سازوکار، با توجه به ساختارهای موجود، احتمالاً حتی در غیاب همکاری با مسکو نیز فعال می‌شد.

«هدف اصلی اروپا از ماندن در برجام، فعال‌کردن مکانیسم ماشه بود؛ این امر حتی اگر ما هیچ همکاری نظامی با روسیه نداشتیم، محتمل بود.»

چشم‌انداز حل و فصل موضوع اوکراین

در پاسخ به این پرسش که ایران چگونه می‌تواند موضوع اوکراین را با اروپا مدیریت کند، تاجیک دیدگاه خوش‌بینانه‌ای ارائه نداد. او فضا و جو حاکم بر روابط را «آلوده و خراب» توصیف کرد و اظهار داشت که زمینه برای اقدامات مؤثر از دست رفته است.

به عقیده وی، در شرایط کنونی، ایران کار چندان زیادی برای انجام دادن ندارد و سطح همکاری نظامی ایران و روسیه به عنوان یک پارامتر تعیین‌کننده، نقش بسیار مهمی در معادلات پیش رو ایفا خواهد کرد.

خلاصه نکات کلیدی تحلیل

• ماهیت ماندگاری اروپا در برجام ژئوپلیتیکی بود، نه اقتصادی.
• هدف اصلی اروپا از برجام، حفظ اهرم فشار مکانیسم ماشه بود.
• بزرگ‌نمایی همکاری نظامی ایران و روسیه توسط اوکراین، با هدف جذب تسلیحات غربی صورت گرفت.
• ایران در تبیین ماهیت همسایگی همکاری خود با روسیه موفق عمل نکرد.
• در حال حاضر، فضای سیاسی برای حل و فصل موضوع اوکراین توسط ایران بسیار نامساعد است.