بررسی ظرفیت‌ها و اقدامات حمایتی اداره امور عشایر یزد در روز ملی روستا و عشایر

جایگاه استراتژیک عشایر یزد در اقتصاد منطقه‌ای

عشایر استان یزد که در شهرستان‌های ابرکوه، خاتم و مروست مستقر هستند، به‌عنوان یکی از بازوان توانمند تولید و پایداری فرهنگی منطقه شناخته می‌شوند. این جامعه مولد، با مدیریت منابع طبیعی و تولیدات دامی، نقشی غیرقابل انکار در توسعه پایدار ایفا می‌کنند.

بر اساس آخرین پایش‌های انجام‌شده در سال جاری، مشخصات جمعیتی و دامی این جامعه به شرح زیر است:

این دام‌ها نقش بسزایی در تأمین مواد پروتئینی، به‌ویژه گوشت قرمز، در سطح استان یزد دارند. پراکندگی این جمعیت به ترتیب ۴۵ درصد در ابرکوه، ۲۹ درصد در خاتم و ۲۳ درصد در مروست است. این عشایر شامل پنج ایل و ۹ طایفه مستقل هستند که مهم‌ترین آن‌ها شامل بختیاری، عرب، عرب خمسه، قرائی، شکاری، توتکی و خوانساری می‌باشند. کوچ این عشایر به‌صورت یک‌سر کوچ بوده و ییلاق آن‌ها عمدتاً در مناطق صفاشهر و خرم‌بید (فارس) و بخش‌هایی از کرمان سپری می‌شود.

پتانسیل‌های چندوجهی و اقدامات حمایتی

رئیس اداره امور عشایری استان یزد، ضمن تأکید بر نقش عشایر در حفظ منابع طبیعی (با توجه به اینکه ۲۵ درصد تولید گوشت قرمز استان از طریق مراتع عشایری تأمین می‌شود)، به پتانسیل‌های اقتصادی و فرهنگی این قشر اشاره کرد:

• گردشگری کشاورزی: توانایی ایجاد بوم‌گردی‌های عشایری.
• تولیدات خاص: جمع‌آوری گیاهان دارویی و تولید صنایع دستی.
• زیرساخت‌های حمایتی: وجود سه شرکت تعاونی عشایری در شهرستان‌های سه‌گانه.

وی همچنین از فعالیت هشت صندوق اعتبارات خرد زنان عشایری در حوزه فرآوری محصولات لبنی و گیاهان دارویی خبر داد و افزود که ۴۶ مدرسه عشایری در مناطق مربوطه فعال هستند.

عملکرد اداره امور عشایر یزد در سال جاری

اداره امور عشایر استان یزد که از سال ۱۳۹۶ به‌صورت مستقل فعالیت می‌کند، در سال جاری تمرکز ویژه‌ای بر ارتقای رفاه، افزایش بهره‌وری و تقویت مشارکت‌های اقتصادی داشته است. اقدامات انجام‌شده در حوزه‌های مختلف به شرح زیر دسته‌بندی می‌شوند:

مطالعات و توسعه

در بخش مطالعات، برگزاری نخستین میز تخصصی پرورش شتر در شرق کشور و اجرای طرح پایلوت کشت گیاه دارویی کاپاریس از جمله دستاوردهای شاخص بود. همچنین، مشارکت در سرشماری عمومی و مطالعات مقدماتی برای ایجاد میدان عرضه دام در ابرکوه انجام شد.

عمران و زیرساخت‌های حیاتی

اولویت اصلی در حوزه عمرانی، تأمین آب پایدار بوده است. پروژه‌های کلیدی شامل:

1. تکمیل فاز دوم خط انتقال آب چشمه انجیر در شهرستان خاتم.
2. اجرای پنل خورشیدی در طرح آبرسانی پایدار منطقه چاه احمد مروست.
3. مرمت ایلراه‌ها و مشارکت در اجرای طرح آسفالت مسیرهای عشایری.

پیگیری برای تخصیص ۲۵ مترمکعب آب روزانه به هر یک از شهرستان‌های عشایری، نشان‌دهنده تلاش برای تضمین پایداری منابع آبی است.

فرهنگی و خدمات‌رسانی

برنامه‌های فرهنگی با هدف حفظ سنت‌ها اجرا شده است، از جمله اعزام زائر اولی‌ها به مشهد مقدس و برگزاری جشنواره بازی‌های بومی و محلی. در بخش خدمات، برای اولین بار پنل‌های خورشیدی توسط شرکت توزیع برق در اختیار عشایر قرار گرفت و پایش بیمه‌ای جمعیت برای معرفی افراد فاقد پوشش به صندوق بیمه روستایی و عشایری انجام شد.

تولید و اشتغال

در حوزه تولید، اجرای طرح‌های خودکفایی تولید گوشت قرمز (شامل تأمین نهاده‌ها و همزمان‌سازی فحلی برای افزایش بره‌گیری) و پرداخت تسهیلات در حوزه‌های گردشگری کشاورزی و صنایع دستی، به اشتغال پایدار کمک کرده است. همچنین، تفاهم‌نامه‌ای با سازمان فنی و حرفه‌ای برای آموزش جامعه عشایری منعقد گردید.