جهش ۴۱ درصدی وزن صادرات مرزی سیستان و بلوچستان؛ تحقق ۱۹۶ درصدی هدف صادراتی

نقش استراتژیک بازارچه‌های مرزی در اقتصاد جنوب شرق

سیستان و بلوچستان به دلیل همسایگی با پاکستان و افغانستان و دسترسی به آب‌های آزاد دریای عمان، ظرفیتی عظیم برای تبدیل شدن به کریدور اصلی ترانزیت منطقه‌ای دارد. بازارچه‌های مرزی فعال در این استان، از جمله میرجاوه، ریمدان، پیشین و میلک، کوتاه‌ترین و منعطف‌ترین مسیرهای تبادل کالا محسوب می‌شوند.

این زیرساخت‌های تجاری فراتر از مبادلات خرد مرزی عمل کرده و به عنوان شریان حیاتی اقتصاد منطقه، موجب رونق واردات و صادرات، ایجاد فرصت‌های شغلی و ارتقای سطح معیشت مرزنشینان شده‌اند. این بازارچه‌ها با تسهیل صادرات محصولاتی چون مواد غذایی، مصالح ساختمانی و سوخت، به توازن تجاری کشور کمک می‌کنند.

توسعه و فعال‌سازی کامل ظرفیت‌های بازارچه‌های مرزی، کلید اصلی پیوند اقتصاد محلی استان با اقتصاد بین‌المللی و تضمین امنیت اقتصادی پایدار در این منطقه حیاتی کشور است.

تحلیل آماری تجارت خارجی (شش ماهه اول ۱۴۰۴)

بر اساس اعلام معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره‌کل صمت استان، عملکرد تجارت خارجی در شش ماه نخست سال ۱۴۰۴، ارقام قابل توجهی را به ثبت رسانده است. این آمارها نشان‌دهنده نقش محوری بازارچه‌ها و گمرکات مرزی در مبادلات خارجی استان است.

جزئیات صادرات مرزی

صادرات سیستان و بلوچستان از گمرکات و بازارچه‌های مرزی (با احتساب منطقه آزاد چابهار) به وزن ۱,۲۶۶,۷۱۴ تن و ارزش بیش از ۱۳۲ میلیون دلار رسیده است. این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، از لحاظ وزنی ۴۱ درصد افزایش و از لحاظ ارزشی ۲ درصد کاهش داشته است.

نکته حائز اهمیت این است که ۸۶ درصد از کل صادرات از مبادی استان به کشورهای همجوار روانه شده است. اقلام عمده صادراتی شامل محصولات معدنی (سیمان، کلینکر) و محصولات کشاورزی (خرما، میوه) بوده و مقاصد اصلی صادراتی پاکستان، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، سریلانکا و هند بوده‌اند.

تحقق اهداف صادراتی

با وجود هدف‌گذاری صادرات غیرنفتی استان در سال ۹۹ به ارزش ۳۸۰ میلیون دلار، صادرات کل استان در این دوره به ارزش بیش از ۷۴۶ میلیون دلار رسیده که نشان‌دهنده تحقق ۱۹۶ درصدی برنامه هدف‌گذاری است.

رشد چشمگیر واردات

واردات استان از گمرکات و بازارچه‌های مرزی (با احتساب منطقه آزاد چابهار) با افزایش ۷۰ درصدی در وزن و افزایش ۳۱ درصدی در ارزش نسبت به سال گذشته، به وزن ۱,۱۷۲,۱۷۴ تن و ارزش بیش از ۱.۱۲۲ میلیارد دلار رسیده است. اقلام عمده وارداتی شامل برنج، گندم، ذرت دامی و لاستیک خودرو بوده‌اند.

تجارت با همسایگان اصلی: پاکستان و افغانستان

روابط تجاری با کشورهای همسایه، ستون فقرات فعالیت‌های مرزی استان را تشکیل می‌دهد:

• تجارت با پاکستان: صادرات به پاکستان با ارزش بیش از ۵۶۹ میلیون دلار، حدود ۷۶ درصد از کل صادرات استان را به خود اختصاص داده است. واردات از پاکستان با ارزش بیش از ۱۷۸ میلیون دلار، ۱۶ درصد از کل واردات استان را شامل شده است.
• تجارت با افغانستان: صادرات به افغانستان ارزشی بیش از ۱۰۵ میلیون دلار داشته، در حالی که واردات از این کشور تنها بیش از ۲ میلیون دلار بوده است.

حمایت از معیشت مرزنشینان

در راستای حمایت از مرزنشینان در شش ماه نخست سال، اقدامات متعددی صورت گرفته است. این اقدامات شامل:

1. تأیید ۴۶ کارگزار.
2. ارائه ۵۳ فقره خدمت پیله‌وری.
3. صدور کارت برای ۲۱,۰۵۵ خانوار مرزنشین.
4. شناسایی و ثبت‌نام بیش از ۲۶ هزار خانوار کولبر.

در مجموع، سیستان و بلوچستان دارای ۱۸ بازارچه مرزی (شامل ۸ رسمی، ۷ غیررسمی و ۳ خرده‌فروشی) با پاکستان و افغانستان است که نقش مهمی در معیشت محلی ایفا می‌کنند.