ریشه یابی شکاف ۱۰۰ میلیون تومانی قیمت آیفون ۱۷ از گمرک تا ویترین فروشگاه‌ها

مسیر پرفراز و نشیب واردات: از صف تخصیص ارز تا انبار گمرک

سفر یک دستگاه گوشی پرچمدار برای رسیدن به دست مصرف‌کننده نهایی در ایران، مسیری طولانی و مملو از موانع اداری و مالی است. واردکنندگان برای آغاز فرآیند، باید سفارش خود را در سامانه جامع تجارت ثبت کنند، اما چالش اصلی در مرحله بعدی آغاز می‌شود: تونل وحشت تخصیص ارز.

بر اساس اظهارات مهدی اسدی، رئیس انجمن موبایل ایران، برخی شرکت‌ها بیش از یک سال در صف انتظار برای تخصیص ارز باقی مانده‌اند. این تأخیر طولانی در بازاری که با نوسانات لحظه‌ای نرخ ارز دست و پنجه نرم می‌کند، به طور مستقیم هزینه تمام‌شده کالا را افزایش می‌دهد.

پس از عبور از این مرحله، کالا به گمرک می‌رسد. در این مرحله، پرداخت دقیق حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده ضروری است. هرگونه نقص یا اختلاف کوچک در مدارک می‌تواند منجر به زمین‌گیر شدن محموله‌ها در انبارهای گمرکی برای هفته‌ها شود. در نهایت، سامانه رجیستری به عنوان ایستگاه پایانی، هرگونه تأخیر را با افزایش هزینه‌های انبارداری و به تأخیر افتادن عرضه به بازار، مجازات می‌کند.

معمای نرخ ارز: شکاف گمراه‌کننده میان قیمت رسمی و واقعی

ریشه اصلی اختلاف ۱۰۰ میلیون تومانی قیمت آیفون ۱۷ در چند نرخی بودن ارز نهفته است. طبق قوانین جاری، به دلیل لوکس بودن کالا (ارزش بیش از ۶۰۰ دلار)، ارز دولتی به واردات آیفون تخصیص داده نمی‌شود و واردکنندگان ناچارند از ارز بازار آزاد با نرخ بالاتر استفاده کنند.

نکته کلیدی اینجاست که گمرک، قیمت پایه را بر اساس ارز سنایی که نرخی ارزان‌تر دارد، محاسبه می‌کند. این تفاوت، یک شکاف بزرگ و غیرواقعی در قیمت‌گذاری ایجاد می‌کند. قیمتی که مصرف‌کننده در ویترین می‌بیند، به واقعیت هزینه‌های واردکننده نزدیک‌تر است، در حالی که قیمت اعلامی گمرک، تصویری نادرست از بازار ارائه می‌دهد.

کارشناسان معتقدند که این چند نرخی بودن ارز، بستر اصلی بسیاری از فسادها و عدم شفافیت‌ها در بازار واردات کالاهای مصرفی است.

«تحریم داخلی»: اختلالات سیستمی به مثابه مانع اصلی

فعالان بازار معتقدند که بزرگترین مانع، نه تحریم‌های خارجی، بلکه پدیده‌ای است که آن را «تحریم داخلی» می‌نامند. رئیس انجمن موبایل ایران به صراحت اعلام کرده است که اختلالات مداوم سامانه‌ها و تغییرات لحظه‌ای بخشنامه‌ها، بزرگترین چالش بازرگانان است.

به عنوان مثال، وی اشاره کرد که از اواسط مرداد ماه، به دلیل ایرادات سیستمی و نیاز به بهینه‌سازی، امکان ثبت سفارش جدید برای واردکنندگان وجود نداشته است. این وضعیت، عرضه کالا را به شدت محدود می‌کند.

پیامد کاهش عرضه و افزایش قیمت کاذب

این «خودتحریمی‌ها» و کاهش عرضه ناشی از مشکلات زیرساختی، مسیر را برای فعالیت سودجویان و مافیا هموار می‌سازد. با کاهش عرضه در برابر تقاضای بالا، عده‌ای با سوءاستفاده از شرایط موجود، قیمت‌ها را به صورت کاذب افزایش می‌دهند. در نهایت، این مصرف‌کننده نهایی است که باید تاوان گرانی آیفون ۱۷ و ناکارآمدی‌های سیستمی را بپردازد.

خلاصه وضعیت قیمت‌گذاری آیفون ۱۷: