جدال بودجه، کیفیت و شفافیت: آیا ۳۵ هزار میلیارد تومان برای صداوسیما کافی است؟

فراخوان برای شفافیت: بودجه ۳۵ هزار میلیاردی و ابهامات مالی

پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، در اظهارنظری اعلام کرد که بودجه ۳۵ هزار میلیارد تومانی این سازمان را برای انجام مأموریت‌های محوله «کافی» نمی‌داند. این رقم که مستقیماً از محل درآمدهای عمومی و مالیات مردم ایران تأمین می‌شود، حجم قابل توجهی از اعتبارات ملی را به خود اختصاص داده است. این موضع‌گیری، در شرایطی صورت گرفته که مطالبه اصلی افکار عمومی، شفافیت کامل در نحوه تخصیص و جزئیات مصرف این منابع مالی است.

تاکنون هیچ گزارش رسمی و دقیقی از سوی سازمان صداوسیما درباره تفکیک هزینه‌ها منتشر نشده است. مشخص نیست چه سهمی از این بودجه صرف تولیدات رسانه‌ای شده و چه میزان صرف هزینه‌های اداری، جاری یا فنی می‌گردد. انتظار می‌رود رسانه‌ای با عنوان «ملی» و ردیف بودجه‌ای این‌چنین، عملکرد مالی خود را به شکلی قابل پیگیری برای مردم گزارش نماید.

مقایسه بین‌المللی و فقدان پاسخگویی

بررسی عملکرد رسانه‌های دولتی در کشورهای توسعه‌یافته اروپایی، شکاف عمیق صداوسیما در زمینه شفافیت مالی را آشکار می‌سازد. این رسانه‌ها سالانه گزارش‌های مفصلی از منابع درآمدی و نحوه هزینه کرد بودجه خود، شامل جزئیات تولیدات، حقوق و دستمزدها، منتشر می‌کنند و به این ترتیب پاسخگوی مخاطبان و ذی‌نفعان هستند. در برخی موارد، حتی مجموع حقوق سالانه سلبریتی‌های پردرآمد نیز افشا می‌شود.

فقدان شفافیت در سازمان صداوسیما، در حالی است که این سازمان در برنامه‌های ورزشی خود به هزینه‌کردهای باشگاه‌های فوتبال پایتخت (که هر کدام بین ۱.۵ تا ۲ هزار میلیارد تومان هزینه دارند) اعتراض می‌کند، در حالی که بودجه آن بیش از ۱۰ برابر مجموع هزینه‌های این دو باشگاه است.

تناسب هزینه و کیفیت: آیا محتوا در شأن بودجه است؟

انتقاد دوم متوجه تناسب میان حجم هزینه‌ها و کیفیت تولیدات رسانه‌ای است. بر اساس آمارهای نظرسنجی‌های پراکنده، بخش قابل توجهی از مخاطبان معتقدند که حجم عظیمی از محصولات تلویزیونی، فاقد سطح کیفی مطلوب بوده و جذابیت آن‌ها با بودجه‌های اختصاص‌یافته همخوانی ندارد.

نمونه‌های عینی از کیفیت مورد مناقشه

اگرچه گزارش‌هایی مبنی بر تولید تعداد زیادی پروژه نمایشی، از جمله آثار تاریخی پرهزینه، منتشر شده است، اما کیفیت این آثار همچنان محل بحث است. به عنوان مثال، سریال «مهمان کشی» که اخیراً روی آنتن رفت، با انتقادات گسترده‌ای مواجه شد. این نمونه‌ها تردیدها درباره اثربخشی و مدیریت مالی پروژه‌های تولیدی صداوسیما را تقویت می‌کند.

کارشناسان تأکید دارند که افزایش بودجه باید با مسئولیت مضاعف برای بهبود کیفیت و شفاف‌سازی مصرف منابع همراه باشد. با این حال، به نظر می‌رسد تأثیر روند افزایشی بودجه در سال‌های اخیر، به اندازه کافی در خروجی‌های رسانه ملی مشهود نبوده است.

جدول مقایسه ابعاد مالی (بر اساس گزارش‌های غیررسمی)