کاهش بیکاری جوانان و افزایش سهم خدمات؛ جزئیات بازار کار تابستان ۱۴۰۴ از نگاه مرکز آمار

کاهش تاریخی بیکاری جوانان و نرخ کلی

بر اساس جداول تفصیلی مرکز آمار، یکی از برجسته‌ترین یافته‌ها، کاهش نرخ بیکاری در میان جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله است. این نرخ نسبت به سال گذشته یک درصد کاهش یافته و به ترتیب به ۲۰.۱ درصد در شهرها و ۱۵.۹ درصد در روستاها رسیده است. این سطح از بیکاری جوانان، پایین‌ترین میزان ثبت‌شده از سال ۱۳۹۹ به شمار می‌رود.

در سطح کلان، نرخ بیکاری کشور ۷.۵ درصد اعلام شده که نسبت به تابستان ۱۴۰۳، ۰.۱ درصد افزایش را نشان می‌دهد. تفکیک این نرخ به شرح زیر است:

این تغییرات عمدتاً ناشی از افزایش نرخ مشارکت اقتصادی و جذب بخشی از این جمعیت در بخش‌های خدماتی و صنعتی تفسیر شده است.

نابرابری منطقه‌ای و تمرکز بر خدمات

گزارش مرکز آمار، تفاوت‌های معناداری را در نرخ بیکاری میان استان‌ها آشکار می‌سازد. اردبیل با ثبت نرخ ۱۰.۶ درصد، بالاترین نرخ بیکاری را در میان استان‌ها داشته، در حالی که آذربایجان غربی با نرخ ۵.۲ درصد، کمترین میزان بیکاری را به خود اختصاص داده است.

تغییر ساختار اشتغال به سمت خدمات

تحلیل ساختار اشتغال نشان‌دهنده حرکت اقتصاد به سمت بخش خدمات است. سهم اشتغال در این بخش از ۵۹.۵ درصد در تابستان ۱۴۰۳ به ۶۰.۳ درصد در تابستان ۱۴۰۴ افزایش یافته است. این رشد ۱.۶ واحد درصدی، به طور خاص در حوزه‌های آموزشی، بهداشتی و کسب‌وکارهای دیجیتال در مناطق شهری مشهود بوده است.

چالش کیفیت اشتغال و فارغ‌التحصیلان

علیرغم کاهش نرخ بیکاری، شاخص اشتغال ناقص (کار کمتر از حد استاندارد یا درآمد ناکافی) همچنان یک نگرانی جدی است. سهم این افراد در شهرها از ۶.۲ درصد به ۶.۸ درصد افزایش یافته است، هرچند در روستاها کاهش یافته است. این وضعیت، کیفیت پایین برخی مشاغل موجود را برجسته می‌سازد.

"شاخص اشتغال ناقص یکی از مهم‌ترین علائم کیفیت پایین اشتغال است، به‌ویژه در استان‌هایی که نرخ بیکاری اسمی پایینی دارند."

وضعیت اشتغال فارغ‌التحصیلان آموزش عالی

در حوزه تحصیلات عالی، شاهد کاهش سهم فارغ‌التحصیلان از کل بیکاران بوده‌ایم. این سهم با کاهش ۳.۶ درصدی نسبت به سال گذشته، به ۴۰.۳ درصد رسیده است. سهم این گروه از کل شاغلان نیز ۲۷ درصد گزارش شده است. این کاهش جذب در مشاغل خدماتی و فناوری را نشان می‌دهد، هرچند نرخ بیکاری این گروه همچنان بالاتر از میانگین کشوری باقی مانده است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

در مجموع، بازار کار تابستان ۱۴۰۴ ثبات نسبی را با تغییر ترکیب اقتصادی به سمت خدمات و صنعت تجربه کرده است. با این حال، نابرابری استانی و چالش کیفیت اشتغال نیازمند توجه سیاست‌گذاران است. کارشناسان بر لزوم سیاست‌گذاری فعال بازار کار و سرمایه‌گذاری در صنایع دانش‌بنیان برای تثبیت روندهای مثبت تأکید دارند.