تحلیل نمایندگان مجلس از طرح استیضاح چهار وزیر دولت چهاردهم: ضرورت ترمیم کابینه یا تسویه‌حساب سیاسی؟

طرح استیضاح چهار وزیر دولت سیزدهم، شامل وزیر نیرو (عباس علی‌آبادی)، وزیر راه و شهرسازی (فرزانه صادق مالواجرد)، وزیر جهاد کشاورزی (غلامرضا نوری‌قزلجه) و وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی (احمد میدری)، اکنون بر روی میز نمایندگان مجلس شورای اسلامی قرار دارد، هرچند هنوز اعلام وصول نشده است. این موج استیضاح‌ها که با طرح استیضاح همتی در اسفند ۱۴۰۳ آغاز شد، از سوی برخی به عنوان انتقام‌گیری سیاسی تندروها از دولت پزشکیان تلقی شده است. در این میان، دو تن از نمایندگان مجلس دوازدهم، مهرداد لاهوتی و مصطفی پوردهقان، دیدگاه‌های متفاوتی را در خصوص چرایی و پیامدهای این اقدامات مطرح کرده‌اند.

دیدگاه لاهوتی: اعتماد نمایندگان و رضایت عمومی؛ ضرورت اقدام دولت

مهرداد لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، تأکید کرد که رسیدن به مرحله استیضاح نشان‌دهنده آن است که ابزارهای نظارتی پیشین (تذکر و سوال) نتوانسته‌اند نمایندگان را قانع سازند. وی نمایندگان را «بازوان دولت» دانست که وظیفه ارزیابی عملکرد وزرا در راستای اهداف پیشنهادی‌شان را بر عهده دارند.

«ما نمایندگان به نمایندگی از مردم این اعتماد را به وزرا کردیم. الان وقتی مردم راضی نیستند و به مرحله انفجار رسیده‌اند باز هم باید بگوییم ای مردم، ما به نمایندگی از شما یک بار به این وزرا رأی اعتماد دادیم؟ وقتی می‌بینیم مردم در عذاب و سختی هستند گاهی اوقات چاره‌ای نداریم به سمت استیضاح برویم.»

بحران ناترازی برق و خسارات اقتصادی

لاهوتی به طور مشخص به وضعیت وزیر نیرو اشاره کرد و آمار نگران‌کننده‌ای ارائه داد: «در زمستان سال گذشته 45 هزار مگاوات برق نیاز داشتیم، در حالی که 700 هزار مگاوات نیروگاه آماده داشتیم اما برای 45 هزار مگاوات برق دست و پا می‌زدیم.» او افزود که تابستان 1404 «فاجعه‌بار» بود و صنایع به دلیل ناترازی برق متحمل ۱۰ میلیارد دلار خسارت شدند. وی همچنین به گرانی و تأمین نشدن نهاده‌ها در حوزه وزارت جهاد کشاورزی اشاره کرد.

لاهوتی هرگونه «پشت پرده» سیاسی برای استیضاح‌ها را رد کرد و گفت: «وقتی برخی وزرا در صحن می‌گفتند «به من مهلت دهید، من اصلاح می‌کنم» اما نکردند؛ این موضوع دیگر پشت پرده‌ای ندارد و این نمایندگان هستند که استیضاح می‌کنند.»

دیدگاه پوردهقان: فقدان انگیزه وزرا و لزوم ترمیم پیشگیرانه کابینه

مصطفی پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع، با اذعان به شرایط خاص کشور و نیاز به بستر امنیتی برای پیشبرد امور، عملکرد برخی وزرا را زیر سوال برد. وی معتقد است که بسیاری از وزرا «انگیزه فعالیت ندارند و برنامه‌ای مشخص» ندارند و صرفاً به روزمرگی مشغولند.

پوردهقان تأکید کرد که این نگاه منفی وزرا نسبت به اهداف برنامه هفتم توسعه یک «معضل جدی» است و توصیه کرد: «به نظر من، حتماً لازم است به دور از فضای سیاسی و بغض‌های موجود در مجلس، خود دولت به ترمیم کابینه اقدام کند.»

تفکیک مسئولیت‌ها در شرایط تحریم

در پاسخ به این استدلال که تغییر وزرا در شرایط تحریمی تأثیری ندارد، پوردهقان اذعان داشت که مسائلی مانند نرخ ارز تا حد زیادی ناشی از تکانه‌های جنگ و تحریم‌ها است و خارج از کنترل مستقیم وزراست. با این حال، او تأکید کرد که این توجیه برای وزرای زیرساختی پذیرفته نیست: «آن‌ها باید برنامه‌های خود را جلو ببرند. اعتبارات لازم در اختیارشان هست... وقتی با وجود همه این موارد، کاری انجام نمی‌دهند یعنی یک نقصی در میان است.»

فشارهای بیرونی و تسویه‌حساب‌های سیاسی

پوردهقان در مورد پیگیری‌کنندگان استیضاح‌ها، وجود فشارهای بیرونی و مطرح شدن موضوعات جناحی یا شخصی را طبیعی دانست. او اشاره کرد که گاهی اوقات حتی به عملکرد وزیر کاری ندارند و صرفاً به دلیل مواضع سیاسی گذشته (مانند آنچه در مورد وزیر بهداشت ذکر کرد) به دنبال تسویه‌حساب هستند.

هر دو نماینده بر نقش هیئت رئیسه مجلس در میانجی‌گری تأکید کردند، اما پوردهقان اشاره کرد که اگر نارضایتی نمایندگان «سیاسی» باشد، هیئت رئیسه ممکن است استیضاح را دچار «فرسایش زمانی» کند تا اتفاق نیفتد.