توقف ۳ تا ۴ هزار کامیون ایرانی در مرز افغانستان به دلیل تغییر استاندارد سوخت

تغییرات ناگهانی و بدون اطلاع قبلی در استانداردهای واردات سوخت توسط افغانستان، منجر به سرگردانی هزاران کامیون حامل فرآورده‌های نفتی ایران در مرزهای این کشور شده است. این اقدام که به گفته مقامات ایرانی، تنها با پنج روز اطلاع‌رسانی صورت گرفته، بازار صادرات سوخت ایران به افغانستان را با چالش جدی مواجه کرده است.

جزئیات تغییرات استاندارد سوخت

حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه فرآورده‌های نفتی، در تشریح این وضعیت اعلام کرد که همکاری تجاری ایران و افغانستان در زمینه سوخت سابقه‌ای طولانی دارد، اما افغانستان اخیراً به صورت ناگهانی استانداردهای خود را تغییر داده است. این تغییرات به ویژه در میزان مجاز سولفور در گازوئیل و بنزین اعمال شده است:

• گازوئیل: استاندارد مجاز سولفور از ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ پی‌پی‌ام (ppm) به ۲۰۰۰ پی‌پی‌ام کاهش یافته است.
• بنزین: استاندارد مجاز سولفور از ۱۰ تا ۱۲ پی‌پی‌ام به ۲ پی‌پی‌ام کاهش یافته است.

این کاهش سختگیرانه در استانداردها، محموله‌هایی را که پیش‌تر بارگیری شده و در مسیر بودند، از ورود به خاک افغانستان بازداشته است. به گفته حسینی، حتی محموله‌های ترانزیتی از عراق نیز با این مشکل مواجه شده‌اند.

سرگردانی کامیون‌ها و خسارت به صادرکنندگان

این تغییرات ناگهانی، پیامدهای لجستیکی و اقتصادی سنگینی به دنبال داشته است. سخنگوی اتحادیه فرآورده‌های نفتی تأکید کرد:

در حال حاضر حدود ۳ تا ۴ هزار کامیون ایرانی بیش از دو ماه است که در این وضعیت بلاتکلیف مانده‌اند و نه اجازه ورود دارند و نه امکان بازگشت. افغانستان تنها پنج روز قبل از اجرای این تغییرات اطلاع داده، در حالی که دست‌کم دو ماه قبل باید خبر می‌داد تا قرارداد جدید بسته یا تولیدی انجام نشود.

این وضعیت نه تنها به صادرکنندگان ایرانی ضرر مستقیم وارد کرده، بلکه زنجیره‌های حمل‌ونقل و صادرات بین‌المللی را نیز مختل ساخته است. این موضوع پیش از این نیز سابقه داشته و تغییر ناگهانی استاندارد سوخت در سال گذشته نیز منجر به توقف موقت صادرات بنزین پتروشیمی به افغانستان شده بود.

رقابت‌های منطقه‌ای و لزوم دیپلماسی فعال

حسینی بخشی از این مشکل را ناشی از رقابت‌های داخلی در افغانستان و همچنین رقابت کشورهای تأمین‌کننده سوخت در منطقه دانست. کشورهایی نظیر ترکمنستان، روسیه و ازبکستان نیز واردات سوخت به افغانستان دارند و برای حفظ سهم بازار خود، ممکن است در ایجاد اختلال در رقابت نقش داشته باشند.

ایران سال‌هاست که بخش مهمی از سوخت مورد نیاز افغانستان را تأمین می‌کند و این بازار برای بخش خصوصی و صادرات غیرنفتی ایران اهمیت ویژه‌ای دارد. سخنگوی اتحادیه فرآورده‌های نفتی خواستار ورود جدی وزیر امور خارجه و استفاده از ظرفیت‌های مذاکره و دیپلماسی برای حل این بحران شد و بر لزوم فعالیت بیشتر بخش خصوصی در این زمینه تأکید کرد.

تغییرات ناگهانی مقررات واردات، می‌تواند به انحصارطلبی و حذف رقبای سنتی از بازار منجر شود، امری که نیازمند پشتیبانی قوی دیپلماسی اقتصادی از صادرکنندگان ایرانی است.