بررسی راهکارهای توسعه صادرات دانش‌بنیان ایران به قاره آفریقا

ششمین رویداد «فرصت فردا» با تمرکز بر ظرفیت‌های تجاری و فناورانه قاره آفریقا، صبح امروز (۱۶ مهرماه) در خانه فناوری و نوآوری ایران برگزار شد. این نشست با حضور مقامات ارشد معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و فعالان اقتصادی و فناور، و همچنین حضور مجازی سفرای ایران در کشورهای آفریقایی، به بررسی راهکارهای تسهیل حضور شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی در بازارهای این قاره پرداخت.

هدف اصلی این رویداد، معرفی پتانسیل‌های گسترده آفریقا، تشریح ابزارهای حمایتی معاونت علمی برای توسعه صادرات، و انتقال تجربیات موفق شرکت‌های فعال در این حوزه بود.

ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مغفول مانده آفریقا

حسین روزبه، رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی، در این نشست بر لزوم بازنگری جدی در رویکرد کشور نسبت به قاره آفریقا تأکید کرد. وی آفریقا را قاره‌ای سرشار از منابع طبیعی، نیروی انسانی جوان و بازارهای نوظهور دانست و اظهار داشت که متأسفانه در چهار دهه گذشته از این ظرفیت‌های گسترده غفلت شده است.

اکنون زمان آن رسیده که با برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف، مسیر حضور شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی در این بازار پویا هموار شود.

روزبه افزود که سازمان متبوعش به عنوان بازوی تخصصی معاونت علمی در عرصه بین‌الملل، تلاش می‌کند با ایجاد شبکه اقدام مشترک، از توان شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه صادرات و تعاملات فناورانه با کشورهای آفریقایی استفاده کند. وی تصریح کرد که هدف، حمایت و تسهیل هماهنگی میان نهادها برای گسترش بازارهای صادراتی است و نه رقابت با فعالان اقتصادی.

صادرات دانش‌بنیان به آفریقا؛ کمتر از ۵۰ میلیون دلار

تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، به وضعیت کنونی صادرات شرکت‌های دانش‌بنیان اشاره کرد و آمار زیر را ارائه داد:

• حدود ۱۵۰۰ شرکت دانش‌بنیان کشور سابقه تجارت خارجی دارند.
• از این تعداد، تقریباً ۵۰۰ شرکت به صورت فعال در حوزه صادرات فعالیت می‌کنند.
• حجم صادرات محصولات دانش‌بنیان ایران به آفریقا در حال حاضر کمتر از ۵۰ میلیون دلار در سال است.

امرایی تأکید کرد که ظرفیت واقعی شرکت‌های ایرانی چندین برابر این میزان است و معاونت علمی برای ارتقای صادرات، برنامه‌ریزی چند مرحله‌ای انجام داده است:

1. شناسایی شرکت‌های واجد شرایط: شناسایی شرکت‌هایی که از نظر کیفیت و رقابت‌پذیری قابلیت صادرات دارند.
2. حمایت ویژه در دو محور:
   • اخذ استانداردها و گواهی‌های بین‌المللی.
   • ارتقای توان رقابتی از نظر قیمت.
3. تسهیل صادرات: تسهیل ورود این شرکت‌ها به کشورهای هدف با همکاری خانه‌های نوآوری ایران، سفارتخانه‌ها و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط.

وی با اشاره به جمعیت جوان، نیازهای فناورانه و فرصت‌های اقتصادی آفریقا، حوزه‌هایی مانند تجهیزات پزشکی، داروهای خاص، واکسن‌های دامی و صنایع انرژی را دارای پتانسیل ویژه برای محصولات دانش‌بنیان ایرانی در این بازار دانست.

شبکه‌سازی و کاهش ریسک حضور در بازارهای بین‌المللی

راضیه کهنسال، مدیر کریدور توسعه صادرات و تبادل فناوری‌های معاونت علمی، هدف از برگزاری ششمین نشست «فرصت فردا» را تسهیل مسیر ورود شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی به بازارهای آفریقا عنوان کرد.

وی اظهار داشت که در این برنامه تلاش شده است تا با استفاده از تجربیات سفرا، نمایندگان دولتی و فعالان تجاری، چالش‌های صادرات به آفریقا به فرصت‌های واقعی تبدیل شود. این نشست‌ها بستری برای شبکه‌سازی و توسعه راهکارهای عملی برای کاهش ریسک‌های حضور در بازارهای بین‌المللی است.

در بخش‌های دیگر این رویداد، سفرا و رایزنان بازرگانی ایران در قاره آفریقا به بیان الزامات و معرفی ویژگی‌های این قاره پرداختند. همچنین، پنل تجربه با هدف ارائه تجربیات صادراتی به آفریقا توسط مدیران کسب‌وکارهای دانش‌بنیان برگزار شد تا شرکت‌ها با جزئیات و چندوچون صادرات به کشورهای این قاره آشنا شوند.