شاخص پوسیدگی دندان در ایران به مرحله بحران رسید

دکتر مهین یاهوئیان، مدیر گروه سلامت دهان و دندان، در نشست خبری اخیر خود که در تاریخ ۱۶ مهرماه برگزار شد، نسبت به وضعیت نگران‌کننده شاخص پوسیدگی دندان (DMFT) در کشور هشدار داد و اعلام کرد که این شاخص به مرحله بحران رسیده است. وی تأکید کرد که امروز در جامعه، افراد ۱۸ ساله‌ای وجود دارند که دچار بی‌دندانی شده‌اند و این یک زنگ خطر جدی برای سلامت نسل آینده محسوب می‌شود.

پوسیدگی دندان: یک بیماری چندعاملی

یاهوئیان با تأکید بر اینکه پوسیدگی دندان یک بیماری چندعاملی (مالتی‌فاکتوریال) است، خاطرنشان کرد که بهداشت فردی به‌تنهایی برای مقابله با این بحران کافی نیست. او سلامت دهان را نیازمند مشارکت کل جامعه، سرمایه‌گذاری گسترده و همکاری تمام نهادهای فرهنگی، آموزشی و رسانه‌ای دانست.

مقایسه جهانی و اهداف ملی

مدیر گروه سلامت دهان و دندان با اشاره به شاخص جهانی DMFT، که به‌صورت رسمی در سطح جهان ثبت می‌شود، وضعیت ایران را با سایر کشورها مقایسه کرد:

• کشور دانمارک تقریباً به عدد صفر در این شاخص رسیده است.
• شاخص DMFT در ایران در حال حاضر بالای عدد ۲ است.
• هدف ملی تعیین‌شده، رساندن این شاخص به عدد ۱.۴ است.

وی تصریح کرد که تحقق این هدف بلندپروازانه بدون کمک و همراهی رسانه‌ها ممکن نخواهد بود.

تغییر رویکرد در برنامه‌های سلامت دهان

یاهوئیان اعلام کرد که سیاست جدید کشور بر این است که برنامه‌های سلامت دهان دیگر صرفاً محدود به مدارس نباشد، بلکه خانواده و جامعه نیز به‌طور فعال درگیر شوند. او تأکید کرد که تنها راه ماندگار برای بهبود وضعیت، آموزش و فرهنگ‌سازی از درون خانواده است.

اجرای طرح‌های پیشگیرانه کلیدی

در راستای سیاست‌های جدید، دو برنامه مهم پیشگیرانه در حال اجرا هستند:

۱. طرح «مسواک گروهی»

این طرح که منطبق بر استانداردهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) است، در سال جاری در پایه سوم دبستان اجرا می‌شود. جزئیات این طرح عبارتند از:

• زمان اجرا: هر هفته دو بار، روزهای دوشنبه و چهارشنبه.
• روش آموزش: به‌صورت گروهی و به روش «مسواک خشک».
• مواد مصرفی: استفاده از خمیردندان فاقد مواد کف‌کننده و با فلوراید بالای ۱۰۰۰ پی‌پی‌ام.
• هدف: اصلاح روش‌های نادرست مسواک‌زدن و کاهش شاخص پوسیدگی که در استان مورد نظر نیز بالای عدد ۲ است.

در سال نخست اجرای این طرح، ۱۸ هزار دانش‌آموز پایه سوم در استان تحت پوشش قرار می‌گیرند و این برنامه هر چهار سال یک‌بار مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

۲. طرح «وارنیش فلوراید»

این طرح از مهم‌ترین برنامه‌های پیشگیرانه وزارت بهداشت است و امسال برای ۱۳۸ هزار کودک ۶ تا ۱۴ ساله در مدارس استان اجرا می‌شود. یاهوئیان تأکید کرد که اجرای موفق این طرح نیازمند همکاری آموزش‌وپرورش و به‌ویژه رسانه‌هاست.

طرح وارنیش فلوراید ممکن است چالش‌هایی داشته باشد، چرا که در فضای مجازی گاه اطلاعات غیرعلمی منتشر می‌شود. بنابراین ضروری است رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی درباره فواید فلوراید همراه ما باشند تا این فرهنگ در جامعه نهادینه شود.

نتایج علمی و دستاوردهای مورد انتظار

یاهوئیان با استناد به نتایج علمی، پتانسیل این برنامه‌ها را برای کاهش پوسیدگی دندان بسیار بالا دانست:

این ارقام در صورت استمرار طرح و همراهی خانواده‌ها کاملاً دست‌یافتنی خواهد بود.

برنامه فرهنگی «جشن دندان شش‌سالگی»

در مهرماه، یک جشن آموزشی ویژه با عنوان «جشن دندان شش‌سالگی» برگزار می‌شود. هدف از این برنامه، آموزش اهمیت دندان دائمی ۶ به‌صورت جذاب و کودک‌محور است تا والدین و دانش‌آموزان اهمیت مراقبت از این دندان حیاتی را بهتر درک کنند.