تغییر ناگهانی استاندارد سوخت افغانستان؛ ۳ تا ۴ هزار کامیون ایرانی پشت مرزها متوقف شدند

تغییرات ناگهانی استانداردها و سرگردانی محموله‌ها

حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه فرآورده‌های نفتی، با اشاره به سابقه طولانی همکاری تجاری ایران و افغانستان در زمینه سوخت، اعلام کرد که افغانستان به‌طور ناگهانی و بدون اطلاع قبلی، استانداردهای واردات سوخت خود را تغییر داده است. این تغییرات، که پیش‌تر نیز سابقه تکرار داشته، موجب توقف و بلاتکلیفی هزاران کامیون در مرزها شده است.

وی توضیح داد که پیش از این، استانداردهای گازوئیل سختگیرانه نبود و میزان سولفور بین ۷۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ پی‌پی‌ام مورد قبول واقع می‌شد. اما این کشور به‌طور ناگهانی استاندارد گازوئیل را به ۲۰۰۰ پی‌پی‌ام کاهش داده است. این اقدام باعث شده است که:

• حدود ۳ تا ۴ هزار کامیون ایرانی حامل سوخت بیش از دو ماه است که پشت مرزها متوقف مانده‌اند.
• این کامیون‌ها نه اجازه ورود دارند و نه امکان بازگشت.
• محموله‌های ترانزیتی از کشورهایی مانند عراق نیز با مشکل مواجه شده‌اند.
• خریداران افغان نیز که کالا را بارگیری کرده‌اند، در مرز گرفتار شده‌اند.

کاهش شدید استاندارد سولفور در بنزین و گازوئیل

تغییرات اعمال‌شده تنها محدود به گازوئیل نبوده و بنزین را نیز در بر گرفته است. حسینی در این باره گفت:

استاندارد بنزین نیز مشمول همین تغییرات شده و میزان سولفور مجاز آن از ۱۰ تا ۱۲ پی‌پی‌ام به ۲ پی‌پی‌ام کاهش یافته است. این تغییرات ناگهانی، زنجیره‌های حمل‌ونقل و صادرات را مختل کرده و موجب حذف بخش بزرگی از تولیدکنندگان فعلی از بازار می‌شود.

سخنگوی اتحادیه فرآورده‌های نفتی تأکید کرد که افغانستان تنها پنج روز قبل از اجرای این تغییرات اطلاع‌رسانی کرده، در حالی که برای جلوگیری از ضرر و زیان، دست‌کم دو ماه قبل باید خبر می‌داد تا قرارداد جدیدی بسته نشود یا تولید بر اساس استاندارد جدید صورت گیرد.

رقابت‌های منطقه‌ای و لزوم دیپلماسی فعال

این بازار برای بخش خصوصی و صادرات غیرنفتی ایران اهمیت ویژه‌ای دارد. حسینی خواستار ورود وزیر امور خارجه و استفاده از ظرفیت مذاکره و دیپلماسی برای حل این بحران شد. وی همچنین بر لزوم فعالیت بیشتر بخش خصوصی تأکید کرد، زیرا بخشی از این مشکل به رقابت‌های داخلی افغانستان بازمی‌گردد.

در سطح منطقه، کشورهای تأمین‌کننده سوخت مانند ترکمنستان، روسیه و ازبکستان نیز واردات سوخت به افغانستان دارند. این رقابت‌ها می‌تواند عاملی در سیاست‌های وارداتی افغانستان باشد و به تغییرات ناگهانی مقررات، انحصارطلبی و حذف رقبای سنتی از بازار منجر شود. این وضعیت نیازمند رویکرد فعال دیپلماسی اقتصادی و پشتیبانی وزارت خارجه از بخش خصوصی ایران است.