فناوری‌های روسی ونزوئلا؛ چالشی جدی برای جنگنده‌های پنهان‌کار F-۳۵ آمریکا

در هفته‌های اخیر، تنش‌های نظامی میان ایالات متحده و ونزوئلا به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته و احتمال درگیری مستقیم نظامی میان دو کشور بیش از هر زمان دیگری شده است. دولت دونالد ترامپ با استقرار نیروهای نظامی در سواحل ونزوئلا و انجام عملیات علیه قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر، فشار نظامی خود را بر کاراکاس تشدید کرده است.

پایگاه خبری-تحلیلی «نشنال اینترست» هشدار می‌دهد که اگرچه آمریکا از نظر توانایی‌های فناورانه و تاکتیکی بر ونزوئلا برتری مطلق دارد، اما همکاری نظامی رسمی ونزوئلا با روسیه باعث شده است تا ارتش این کشور به سامانه‌هایی مجهز شود که می‌تواند مأموریت‌های نظامی آمریکا را پیچیده‌تر کند.

ادعای ونزوئلا در شناسایی جنگنده F-۳۵B آمریکا

وزیر دفاع ونزوئلا اخیراً ادعا کرده است که رادارهای این کشور موفق به شناسایی جنگنده‌های پنهان‌کار آمریکایی F-۳۵B شده‌اند. کارشناسان معتقدند در صورت صحت این ادعا، این موفقیت به احتمال زیاد به کمک فناوری‌های روسی حاصل شده است.

نقش سامانه پدافند هوایی S-۳۰۰VM روسیه

سامانه پدافند هوایی S-۳۰۰VM (با نام ناتو SA-۲۳ Gladiator/Giant) که ونزوئلا از روسیه دریافت کرده، مجهز به رادارهایی با قابلیت کشف اهداف پنهان‌کار است. این سامانه‌ها از باندهای فرکانسی پایین‌تر نظیر VHF و UHF استفاده می‌کنند که:

• نسبت به رادارهای فرکانس بالا، حساسیت بیشتری در برابر هواپیماهای پنهان‌کار دارند.
• جنگنده‌های F-۳۵ که برای فرار از رادارهای فرکانس بالا طراحی شده‌اند، در برابر طول موج‌های بلندتر رادارهای VHF آسیب‌پذیرترند.

رادارهای کلیدی این سامانه شامل ۹S۱۹ME با برد تشخیص ۱۵۵ مایل و رادار ۶۴N۶ موسوم به «پرنده بزرگ» هستند. این رادارها با ترکیب داده‌ها، تصویری جامع از فضای هوایی ایجاد می‌کنند که احتمال کشف اهداف پنهان‌کار را افزایش می‌دهد.

شبکه پدافند هوایی یکپارچه (IADS) ونزوئلا

ونزوئلا با تلفیق فناوری‌های روسی مانند S-۳۰۰VM با سامانه‌های قدیمی‌تر خود نظیر Pechora-۲M و P-۱۸ Spoon Rest در باند VHF، یک شبکهٔ پدافند هوایی یکپارچه (IADS) ایجاد کرده است. این شبکه با ادغام داده‌ها از منابع مختلف، می‌تواند تا حدودی ضعف در برابر فناوری پنهان‌کاری F-۳۵ را جبران کند.

به گفته کارشناسان، ترکیب این رادارها می‌تواند امکان شناسایی جنگنده F-۳۵B را در بردی بین ۶۲ تا ۱۲۴ مایل —و در برخی شرایط خاص حتی بیشتر— فراهم کند.

محدودیت‌های شبکه پدافندی ونزوئلا

کارشناسان نظامی تأکید می‌کنند که شناسایی به معنای هدف‌گیری یا سرنگونی نیست. جنگنده F-۳۵B علاوه بر توانایی پرواز در ارتفاع پایین برای کاهش احتمال کشف، از مزایای زیر برخوردار است:

• سامانه‌های پیشرفته جنگ الکترونیک.
• قابلیت‌های اختلال در رادار برای مختل کردن ردیابی.
• توانایی گریز از حملات موشکی.

احتمال رهگیری موفق به‌ویژه در شرایط آب‌وهوایی متغیر یا در صورت فرسودگی تجهیزات ونزوئلا، بسیار پایین خواهد بود. همچنین، در گذشته نیز ادعاهای مشابهی مبنی بر شناسایی جنگنده‌های F-۲۲ آمریکا توسط رادارهای روسی ونزوئلا مطرح شده بود که هیچ سند مستقلی برای تأیید آن‌ها وجود ندارد.

شبکه پدافند ونزوئلا، هرچند بر اساس الگوی روسی ساخته شده است، از نظر کیفیت و هماهنگی به‌مراتب ضعیف‌تر از نمونه‌های اصلی است و بسیاری از کارشناسان آن را مجموعه‌ای ناهماهنگ از تجهیزات مختلف می‌دانند.

هشدار به واشنگتن

«نشنال اینترست» در پایان تصریح می‌کند که واشنگتن نباید با این تصور که نبرد علیه ونزوئلا بسیار آسان و کوتاه خواهد بود وارد جنگ شود. فناوری‌های خاصی که ونزوئلا از مسکو به دست آورده است، پتانسیل پیچیده کردن برنامه‌های نظامی ایالات متحده برای پیروزی سریع را دارند.