روسیه رسماً از توافق تاریخی کاهش پلوتونیوم با آمریکا خارج شد

مجلس دومای روسیه روز چهارشنبه طرحی را به تصویب رساند که بر اساس آن، این کشور به طور رسمی از «توافقنامه مدیریت و واگذاری پلوتونیوم» (PMDA) با ایالات متحده خارج می‌شود. این توافق تاریخی با هدف کاهش ذخایر عظیم پلوتونیوم درجه تسلیحاتی که از هزاران کلاهک هسته‌ای دوران جنگ سرد باقی مانده بود، امضا شده بود.

توافقنامه مدیریت و واگذاری پلوتونیوم (PMDA) که در سال ۲۰۰۰ میلادی به امضا رسید و در سال ۲۰۱۱ اجرایی شد، ایالات متحده و روسیه را متعهد می‌کرد که هر کدام حداقل ۳۴ تن پلوتونیوم درجه تسلیحاتی خود را از بین ببرند. این میزان پلوتونیوم، طبق گزارش مقام‌های آمریکایی، برای ساخت حدود ۱۷ هزار کلاهک هسته‌ای کافی است.

دلایل مسکو برای خروج از توافق

اطلاعیه‌ای که در خصوص قانون تصویب خروج مسکو از این توافق منتشر شده، دلیل اصلی این اقدام را مجموعه‌ای از «اقدامات ضدروسی جدید» ایالات متحده عنوان می‌کند. این اقدامات، به زعم مسکو، «به‌طور بنیادی تعادل استراتژیک موجود در زمان توافق را تغییر داده و تهدیدهای قابل توجهی را برای ثبات استراتژیک ایجاد کرده است.»

روسیه پیش از این نیز در سال ۲۰۱۶، اجرای این توافق را به حالت تعلیق درآورده بود. دلایل تعلیق در آن زمان شامل موارد زیر بود:

• تحریم‌های اعمال شده توسط آمریکا علیه روسیه.
• گسترش ناتو به سمت شرق.
• تغییرات در نحوهٔ واگذاری پلوتونیوم توسط ایالات متحده.

مسکو در آن زمان مدعی شد که آمریکا به تعهدات خود پایبند نبوده و بدون تأیید روسیه، پلوتونیوم را تنها رقیق و واگذار کرده است، در حالی که هدف اصلی پیمان، از بین بردن کامل آن بود.

هدف اصلی پیمان PMDA و ذخایر هسته‌ای

پس از انهدام هزاران کلاهک هسته‌ای در دوران پس از جنگ سرد، مسکو و واشنگتن با ذخایر عظیمی از پلوتونیوم درجه تسلیحاتی مواجه شدند. نگهداری این ذخایر هم پرهزینه بود و هم خطر بالقوهٔ گسترش هسته‌ای را به همراه داشت.

هدف اصلی پیمان PMDA این بود که پلوتونیوم درجه تسلیحاتی را با تبدیل آن به شکل‌های ایمن‌تر از بین ببرند. این روش‌ها شامل:

• تبدیل به سوخت اکسید مخلوط (MOX).
• تابش دادن آن در راکتورهای نوترون سریع برای تولید برق.

روسیه و ایالات متحده همچنان بزرگ‌ترین قدرت‌های هسته‌ای جهان محسوب می‌شوند. طبق داده‌های اتحادیه دانشمندان آمریکایی، این دو کشور در مجموع کنترل حدود هشت هزار کلاهک هسته‌ای را در اختیار دارند. این رقم در مقایسه با اوج ۷۳ هزار کلاهک در سال ۱۹۸۶، کاهش چشمگیری داشته است.