روسیه رسماً از توافق تاریخی کاهش ذخایر پلوتونیوم با آمریکا خارج شد

مجلس دومای روسیه روز چهارشنبه طرحی را به تصویب رساند که بر اساس آن، این کشور به طور رسمی از «توافقنامه مدیریت و واگذاری پلوتونیوم» (PMDA) با ایالات متحده خارج می‌شود. این توافق تاریخی که با هدف کاهش ذخایر عظیم پلوتونیوم درجه تسلیحاتی باقی‌مانده از دوران جنگ سرد امضا شده بود، اکنون با تصمیم مسکو در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است.

توافق PMDA که در سال ۲۰۰۰ به امضا رسید و در سال ۲۰۱۱ اجرایی شد، ایالات متحده و روسیه را متعهد می‌کرد که هر کدام حداقل ۳۴ تن پلوتونیوم درجه تسلیحاتی خود را از بین ببرند. بر اساس گزارش‌ها، این میزان پلوتونیوم برای ساخت حدود ۱۷ هزار کلاهک هسته‌ای کافی است.

دلایل مسکو برای خروج از توافق هسته‌ای

اطلاعیه‌ای که در خصوص قانون تصویب‌شده برای خروج مسکو از این توافق منتشر شده، دلیل اصلی این اقدام را تغییرات در تعادل استراتژیک و تهدیدهای ایجاد شده توسط واشنگتن عنوان می‌کند. در این اطلاعیه آمده است:

«ایالات متحده مجموعه‌ای از اقدامات ضدروسی جدید را اتخاذ کرده که به‌طور بنیادی تعادل استراتژیک موجود در زمان توافق را تغییر داده و تهدیدهای قابل توجهی را برای ثبات استراتژیک ایجاد کرده است.»

روسیه پیش از این نیز در سال ۲۰۱۶ اجرای این توافق را به حالت تعلیق درآورده بود. دلایل تعلیق در آن زمان شامل موارد زیر بود:

• تحریم‌های آمریکا علیه روسیه.
• گسترش ناتو به سمت شرق.
• تغییرات در نحوهٔ واگذاری پلوتونیوم توسط ایالات متحده.

مسکو در آن زمان مدعی شد که آمریکا به تعهدات خود پایبند نبوده و پلوتونیوم را بدون تأیید روسیه تنها رقیق و واگذار کرده است.

هدف اصلی توافق PMDA

پس از پایان جنگ سرد و انهدام هزاران کلاهک هسته‌ای، مسکو و واشنگتن با ذخایر عظیمی از پلوتونیوم درجه تسلیحاتی مواجه شدند. نگهداری این ذخایر هم پرهزینه بود و هم خطر بالقوه گسترش هسته‌ای را به همراه داشت. هدف اصلی پیمان PMDA این بود که پلوتونیوم درجه تسلیحاتی را از طریق روش‌های ایمن‌تر از بین ببرد:

• تبدیل آن به سوخت اکسید مخلوط (MOX).
• تابش دادن آن در راکتورهای نوترون سریع برای تولید برق.

وضعیت کنونی ذخایر هسته‌ای جهان

روسیه و ایالات متحده به عنوان بزرگ‌ترین قدرت‌های هسته‌ای جهان، در مجموع کنترل حدود هشت هزار کلاهک هسته‌ای را در اختیار دارند. این رقم بر اساس داده‌های اتحادیه دانشمندان آمریکایی، بسیار کمتر از اوج ۷۳ هزار کلاهک هسته‌ای در سال ۱۹۸۶ است.