بی‌بی‌سی: «ما تلاش می‌کنیم جلوی میکروب را بگیریم تا مبادا به چشم دیگر یا مغز بیمار سرایت کند و باعث مرگ شود»

آغاز ماجرا: ۲۰ دقیقه جراحی آب مروارید و آغاز سرگردانی

داستان تلخ علاءالدین الفقی، محقق ۷۰ ساله، ماه اوت گذشته آغاز شد. او برای عمل جراحی روتین آب مروارید چشم راست به بیمارستان دولتی ششم اکتبر در غرب قاهره مراجعه کرد. این عمل که تنها حدود ۲۰ دقیقه به طول انجامید، قرار بود موفقیت‌آمیز باشد، اما کمتر از یک هفته بعد، بازگشت او به بیمارستان نشان داد که مشکلی جدی پیش آمده است.

علاءالدین در گفتگو با بی‌بی‌سی عربی روایت می‌کند که پزشکان در ابتدا اطلاعات دقیقی درباره مشکل پیش‌آمده و آلودگی احتمالی وسایل جراحی ارائه ندادند، بلکه تنها گزارش کتبی مبنی بر نیاز به تزریق سیلیکون در عمل جراحی بعدی را به آن‌ها دادند؛ اقدامی که بعداً مشخص شد بی‌نتیجه خواهد بود.

سرایت مشکل به دیگر بیماران و تلاش برای پنهان‌کاری

هبه احمد، دختر یکی دیگر از قربانیان، شاهد بود که پدرش نیز پس از عمل دچار عفونت شدید شده است. او با پیگیری‌های مصرانه متوجه شد که این مشکل منحصر به پدرش نیست و افراد دیگری نیز با وضعیت مشابه، از جمله کسانی که مجبور به تخلیه چشم یا از دست دادن بینایی شده بودند، در همان بازه زمانی (اواخر اوت) به بیمارستان مراجعه کرده‌اند.

«من درخواست کردم که پدرم به بیمارستان خصوصی منتقل شود و زمانی که منتظر کارهای اداری بودیم، دریافتم افراد دیگری هم با همین مشکل به بیمارستان مراجعه می‌کنند و مشکل برخی از آنها از اواخر ماه اوت شروع شده است.»

پیگیری‌های هبه و تهدید به شکایت، مدیریت بیمارستان را وادار به تسریع روند انتقال پدرش به یک مرکز خصوصی کرد. شکایت او به وزارت بهداشت مصر نشان داد که این یک بحران گسترده است؛ او با ۲۰ مورد دیگر در تماس بود که شامل پنج بیمار در بیمارستان قصرالعین بود که مجبور به تخلیه چشم شده بودند.

تشخیص هولناک: میکروبی که تهدید به سرایت به مغز می‌کرد

در بیمارستان خصوصی، تشخیص نهایی شوک‌آور بود: صدمات بیماران نه تنها ناشی از عفونت ساده، بلکه به دلیل وجود یک ویروس خطرناک بود که پتانسیل سرایت به چشم دیگر و حتی مغز و در نهایت مرگ را داشت. هدف اصلی بیماران دیگر نه بازیافتن بینایی، بلکه نجات یافتن از عفونت و جلوگیری از گسترش آن بود.

وضعیت شاذیه، مادر محمد، وخیم‌تر بود؛ چشم چپ او به ناچار تخلیه شد. محمد روایت می‌کند که پزشکان در ابتدا با پاسخ‌های مبهم و گمراه‌کننده، ادعا می‌کردند که تنها عفونت شدید است و با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود، در حالی که صورت مادرش به شدت متورم شده بود. آن‌ها حتی تلاش کردند با گزارش پزشکی دروغین، دلیل انتقال را آلودگی هوا اعلام کنند.

گزارش پزشکی نهایی نشان داد که شبکیه چشم مادر محمد در اتاق جراحی به میکروب خطرناکی آلوده شده است. شکایت محمد به پلیس نشان داد که مادرش تنها یکی از ۲۸ مورد مشابه در آن هفته بوده است.

واکنش وزارت بهداشت مصر و تشکیل کمیته‌های تحقیق

با آشکار شدن ابعاد بحران، وزارت بهداشت مصر وارد عمل شد. حسام عبدالغفار، سخنگوی وزارت، اعلام کرد که خالد عبدالغفار، وزیر بهداشت، دستور تشکیل چهار کمیته تخصصی تحقیق و بررسی را صادر کرده است.

ساختار کمیته‌های تحقیق:

• کمیته اول: شامل استادان چشم‌پزشکی برای حمایت از بیماران و بررسی روند بالینی جراحی.
• کمیته دوم: متخصصان کنترل عفونت و میکروبیولوژی برای بررسی ایمنی مراحل قبل و حین عمل.
• کمیته سوم و چهارم: کمیته فنی و اجرایی برای بررسی نحوه اجرای عمل و بازرسی ابزارهای مورد استفاده.

سخنگوی وزارت تأیید کرد که گزارش‌ها، عفونت و آلودگی در جریان جراحی را تأیید کرده و در برخی موارد، پزشکان مجبور به تخلیه چشم شده‌اند.

عبدالغفار تأیید کرد که تعداد کل بیماران مبتلا به عفونت به ۴۱ نفر رسیده است که پنج نفر از آن‌ها تحت عمل تخلیه چشم قرار گرفته‌اند. او همچنین اعلام کرد که درخواست شدیدترین مجازات برای افراد مقصر شده و وزیر بهداشت شخصاً وضعیت بیماران مرخص شده را پیگیری می‌کند.

زندگی پس از فاجعه

علاءالدین الفقی، که پیش از این رانندگی می‌کرد و امور روزمره خود را مستقل انجام می‌داد، اکنون با اندوه می‌گوید که زندگی‌اش تغییر کرده است: «تنها آرامش من خوابیدن است. من خسته‌ام و اگر از خانه بیرون بروم نیاز به کمک پیدا می‌کنم.» این جمله، عمق فاجعه انسانی ناشی از این سهل‌انگاری پزشکی را نمایان می‌سازد.