تأکید بر حاکمیت انحصاری پنج کشور ساحلی بر امنیت خزر؛ سند راهبردی جدید امضا شد

تحولات اخیر در حوزه همکاری‌های دریایی میان کشورهای حاشیه خزر، بار دیگر بر اصل عدم مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای در این آبراه حیاتی تأکید کرد. این تحولات پس از برگزاری رزمایش مشترک ایران و روسیه در مرداد ماه گذشته و امضای یک سند همکاری جامع راهبردی در دیدار اخیر فرماندهان نیروهای دریایی منطقه صورت پذیرفته است.

مرور رزمایش مشترک اخیر و اهداف اعلامی

آخرین رزمایش مشترک میان یگان‌های دریایی جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در مرداد ماه گذشته در دریای خزر برگزار شد. این تمرینات شامل مجموعه‌ای از تاکتیک‌های رزمی پیشرفته بود که با موفقیت به اجرا درآمد.

جزئیات تمرینات رزمی

• • عملیات‌های امدادی: تمرین کمک‌رسانی به کشتی‌های سانحه‌دیده.
• • مانورهای تخصصی: اجرای عملیات تبادل عمودی، تجسس و نجات، و تمرین مانور افسر نگهبان.
• • نمایش توانمندی: شامل صورت‌بندی، عکس‌برداری هوایی و رژه دریایی مشترک.

پیش از این نیز، ایران سابقه برگزاری رزمایش‌های مشترک با روسیه و چین در مناطق چابهار و دریای عمان را داشته است. وزارت دفاع روسیه در آن زمان، هدف از این همکاری‌ها را «تحکیم امنیت منطقه»، گسترش همکاری‌های چندجانبه و نمایش توانایی کشورها در حمایت مشترک از صلح جهانی و امنیت دریایی اعلام کرده بود.

تأکید بر ماهیت بسته دریای خزر و صلاحیت انحصاری

تأکید بر ماهیت بسته دریای خزر به عنوان یک آبراه که فعالیت‌های دریانوردی آن تنها به پنج کشور کرانه ساحلی محدود می‌شود، محور اصلی بیانیه‌های اخیر بوده است. فرمانده کل ناوگان دریایی شمال روسیه در تشریح این موضع اظهار داشت:

«اصل اساسی این است که نیروهای دریایی کشورهای ما دارای صلاحیت، قدرت و منابع لازم برای حل مسائل پیش‌آمده و مقابله با تمامی چالش‌ها و تهدیدها بدون مشارکت بازیگران فرامنطقه‌ای در فرآیندهای درون‌خزری هستند.»

سند همکاری راهبردی و خطوط قرمز امنیتی

در جریان دیدار اخیر فرماندهان نیروهای دریایی کشورهای حوزه خزر، یک سند همکاری جامع راهبردی به امضا رسید. این سند با هدف تقویت مناسبات همه‌جانبه و تضمین امنیت پایدار در این پهنه آبی تدوین شده است.

مفاد کلیدی سند راهبردی

امیر دریادار شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش، نیز بر این موضع تأکید کرد و کشورهای ساحلی را شامل ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان دانست. وی افزود که کشورهای ساحلی توانمندی لازم برای تأمین امنیت پایدار، پویایی اقتصادی و حل مسائل زیست‌محیطی را دارا هستند و اجازه عرض‌اندام به قدرت‌های فرامنطقه‌ای نخواهند داد.