آمار نگران‌کننده سرطان پستان در ایران: هر ساعت ۲ زن مبتلا می‌شوند/ تحول درمانی از قطع عضو تا بازسازی

آمار شیوع: ایران در مقایسه با غرب

بر اساس اظهارات دکتر جولایی، سالانه ۱۹ هزار زن در ایران به سرطان پستان مبتلا می‌شوند. این آمار به این معناست که هر ساعت ۲ زن ایرانی به این بیماری تشخیص داده می‌شوند. با این حال، وی اشاره کرد که شیوع کلی این بیماری در ایران پایین‌تر از آمار جهانی و کشورهای غربی است.

نکته قابل تأمل در آمار ایران، توزیع سنی بیماران است. در حالی که در کشورهای غربی حدود ۸۰ درصد موارد بالای ۵۰ سال هستند، بیش از نیمی از موارد سرطان پستان در ایران در زنان زیر ۵۰ سال رخ می‌دهد و متأسفانه بین ۱۸ تا ۲۵ درصد مبتلایان زیر ۴۰ سال سن دارند.

تأثیر افزایش سن جمعیت

دکتر جولایی افزایش سریع میانگین سنی جامعه ایران را عامل اصلی رشد آمار سرطان پستان دانست. با ورود متولدین دهه شصت به میانسالی، میانگین سنی کشور که در دهه شصت حدود ۱۷ سال بود، اکنون به بیش از ۳۳ سال رسیده است که این امر به‌طور طبیعی منجر به رشد بروز سرطان شده است.

باورهای غلط و لزوم غربالگری

یکی از موانع اصلی در تشخیص زودهنگام، باور غلط زنان مبنی بر عدم خطر در صورت عدم سابقه خانوادگی است. متخصصان تأکید می‌کنند که اغلب بیماران اولین فرد مبتلا در خانواده هستند و هر خانمی، چه مجرد و چه متأهل، در هر سنی ممکن است در معرض خطر باشد.

تا سن ۴۰ سالگی هیچ روش غربالگری روتینی وجود ندارد. تشخیص در این سنین فقط از طریق توجه به علائم و معاینه ماهیانه توسط خود فرد ممکن است.

سونوگرافی؛ ابزار تشخیصی نه غربالگری

تأکید شد که سونوگرافی وسیله غربالگری نیست و صرفاً نقشی تشخیصی دارد. غربالگری منظم برای زنان از سن ۴۰ سالگی آغاز می‌شود. زنان جوان باید با دقت علائم را زیر نظر بگیرند.

شش علامت کلیدی سرطان پستان

بیماری در برخی موارد بدون علامت است، اما شش نشانه مهم وجود دارد که باید جدی گرفته شوند:

• توده: شایع‌ترین علامت که ممکن است فقط در لمس مشخص شود.
• زخم روی پوست: ناشی از رسیدن توده به سطح پوست.
• تغییر شکل یا کشیدگی: کشیده شدن پوست یا نوک پستان به سمت داخل.
• پوسته‌پوسته شدن یا اگزما: تغییرات پوستی که می‌تواند به زخم تبدیل شود.
• ترشح خودبه‌خود: هرگونه ترشح بدون تحریک از یک مجرا، که رنگ آن اهمیتی ندارد.
• تورم و قرمزی با ظاهر پوست پرتقالی: ضخیم شدن پوست که باید حتی در غیاب توده لمسی جدی گرفته شود.

پیشرفت‌های چشمگیر در تشخیص و درمان

تشخیص قطعی دیگر نیازمند جراحی نیست؛ امروزه با نمونه‌برداری تحت هدایت سونوگرافی یا ماموگرافی، نوع دقیق بیماری با حداقل خطا مشخص می‌شود.

پایان دوران قطع عضو اجباری

درمان‌ها متحول شده‌اند. در گذشته، قطع کامل پستان (ماستکتومی) و تخلیه غدد لنفاوی زیر بغل رایج بود که منجر به عوارضی نظیر ورم شدید دست می‌شد. امروزه:

1. بسیاری از بیماران بدون نیاز به برداشت کامل پستان درمان می‌شوند.
2. جراحی‌ها در صورت نیاز به برداشت توده، به صورت جراحی زیبایی ترمیمی انجام می‌گیرد تا از بدشکلی جلوگیری شود.
3. در صورت درگیری غدد لنفاوی، ابتدا شیمی‌درمانی انجام می‌شود و اگر پاسخ مثبت باشد، تخلیه غدد زیر بغل انجام نمی‌شود.

نتیجه این پیشرفت‌ها این است که بیماران نه تنها درمان می‌شوند، بلکه بدون عارضه و با ظاهری طبیعی به زندگی بازمی‌گردند.

عوامل خطر و ژنتیک

سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در جهان است و ۹۷ تا ۹۹ درصد موارد زنان را درگیر می‌کند. تنها عامل شناخته‌شده قطعی برای ابتلا، زن بودن است و احتمال ابتلا با افزایش سن بالا می‌رود.

تنها دو عامل محیطی شناخته‌شده مؤثر بر خطر ابتلا عبارتند از: چاقی و مصرف قرص هورمون. همچنین افرادی که در سه دهه اول زندگی به لنفو مبتلا شده و اشعه دریافت کرده‌اند.

دکتر جولایی تأکید کرد که ۵ تا ۱۰ درصد دلایل ابتلا مربوط به ژن معیوب است، اما ۹۰ تا ۹۵ درصد موارد فاقد عامل محیطی مشخص هستند و عامل اصلی، پیر شدن سلولی ناشی از گذر زمان است. هورمون استروژن نیز در این بیماری نقش دارد.

تنها ۱ تا ۳ درصد موارد در مردان رخ می‌دهد که معمولاً ناشی از ژن معیوب خانوادگی است.