واقعیت درآمد گاری‌چرخانان بازار بزرگ: روزی ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان، نه ۱۰۰ میلیون!

تلاش مستمر در گذرگاه‌های پر ازدحام

هر روز، از طلوع تا غروب، گاری‌چرخانان بازار بزرگ پایتخت، بارهای سنگین را با مشقت فراوان در میان کوچه‌های تنگ و شلوغ می‌کشند. میزان فعالیت آن‌ها مستقیماً به رونق بازار وابسته است؛ در روزهای پررونق، ممکن است ۵ تا ۶ بار و در روزهای رکود، تنها ۲ تا ۳ بار باربری انجام دهند.

دستمزد این افراد تابعی پیچیده از وزن بار، طول مسیر و نوع وسیله حمل است. برخلاف ادعاهای مطرح شده در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر درآمد ماهیانه ۱۰۰ میلیون تومانی، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که درآمد روزانه آن‌ها در بهترین حالت، بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان نوسان دارد.

فرمول دستمزد: وزن، مسیر و چالش‌های رقابت

کالاهای جابه‌جا شده بسیار متنوع هستند؛ از طاقه‌های پارچه با وزن ۲۰ تا ۶۰ کیلوگرم و تخته‌فرش‌های ۳ تا ۱۸ متری گرفته تا بسته‌های پوشاک و تنقلات ۱۰ تا ۳۰ کیلویی، و حتی کارتن‌های جهیزیه عروس. مسیرها نیز از چهارراه مولوی تا گلوبندک یا از کوچه مروی تا سبزه‌میدان متغیر است.

علاوه بر این، نحوه حمل بار (کول‌کشی در راه‌پله‌های تنگ یا استفاده از گاری‌چرخ) بر مبلغ نهایی تأثیر می‌گذارد. نوید، یکی از گاری‌چرخانان، با اشاره به کاهش کار اظهار داشت:

«چرخی زیاد شده و کار کم. از طرفی، بیشتر کسبه خودشان یه گاری‌چرخی انداخته‌اند زیر پای کارگرشان تا نیازی به گرفتن باربر نباشه.»

با وجود این مشکلات، نوید برای درآمد روزانه تقریبی ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان شکرگزار است.

چانه‌زنی، سهمیه‌بندی و تأثیر محدودیت‌ها

تعیین نرخ باربری در بازار توافقی است و نرخ مصوب رسمی وجود ندارد. این امر منجر به چانه‌زنی‌های مداوم میان صاحب بار و باربر می‌شود. یک باربر جوان کرد، که مشتری ثابتی ندارد، درآمد روزانه‌اش را بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان تخمین می‌زند و دلیل آن را انحصار قدیمی‌ها می‌داند:

• باربرهای قدیمی، جا و مکان ثابت دارند که سال‌هاست قرق کرده‌اند.
• مشتریان ثابت، کار بیشتری به باربرهای مورد اعتماد می‌سپارند.
• درآمد روزانه برای افراد فاقد سهمیه، شاید به ۵ تا نهایتاً ۷ مسیر با میانگین ۲۰۰ هزار تومان برسد.

محدودیت‌های ترافیکی نیز بر هزینه‌ها اثرگذار است. جمعه، یکی از باربران سرای جعفری، تأکید می‌کند که به دلیل ممنوعیت ورود موتورسیکلت به تیمچه‌ها و دالان‌ها، هزینه باربری در آن نواحی گران‌تر است. جابه‌جایی بارهای سنگین از انتهای مولوی تا بازار سلطانی ممکن است ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان دستمزد داشته باشد، اما این نوع بارها به ندرت در روز گیر می‌آید.

نمونه‌ای از جابه‌جایی جهیزیه

زانیار، باربر دیگری که وسایل آشپزخانه عروس را جابه‌جا می‌کرد، مسیر از چهارسوق بزرگ تا چهارراه گلوبندک را با ۴۰۰ هزار تومان انجام داد. این مثال نشان می‌دهد که در موارد خاص و با بار حجیم، دستمزدها می‌تواند به سقف‌های بالاتر برسد، هرچند این موارد استثنا هستند.

در نهایت، صدای چرخ گاری‌ها در میان همهمه بازار، دادزن‌ها و دستفروشان، روایتگر تلاش روزانه این نیروی کار پنهان در اقتصاد پایتخت است.