تأیید نهایی حذف چهار صفر از پول ملی؛ آیا این اقدام درمانی برای اقتصاد است؟

تأیید نهایی حذف صفر از پول ملی؛ گامی روانی یا اقتصادی؟

پس از سال‌ها انتظار و تعلیق، لایحه حذف چهار صفر از پول ملی سرانجام به تأیید نهایی رسید. این اقدام، فارغ از ریشه‌های بروز وضعیت کنونی ارزش پول ملی، نویدبخش تسهیل امور محاسباتی و روانی جامعه است. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که این تغییر صرفاً یک اصلاح شکلی است و بدون اجرای سیاست‌های بنیادین اقتصادی، تأثیر ملموسی بر بهبود وضعیت معیشتی نخواهد داشت.

ماهیت تغییر: تسهیل محاسبات در برابر واقعیت تورم

برداشتن صفرها، در وهله اول، به منظور روان‌سازی امور اقتصادی، حسابداری و کاهش بار روانی اعداد بزرگ صورت می‌گیرد. برای مثال، تبدیل نرخ برابری یک ارز خارجی از ۱,۲۰۰,۰۰۰ ریال به واحد جدید، اقدامی ضروری به نظر می‌رسد. اما نکته کلیدی اینجاست که این تحول، به خودی خود، بهبود اقتصادی به همراه نمی‌آورد.

نگاه مردم به تغییرات قیمت‌ها در خرید روزمره است. اگر نانی که ده سال پیش ۵۰۰ تومان بود، امروز ۱۰,۰۰۰ تومان شده باشد، این افزایش شدید در ذهن مصرف‌کننده ثبت می‌شود. حتی اگر حقوق‌ها نیز متناسب با تورم افزایش یافته باشد (که اغلب کمتر بوده است)، حس گرانی همچنان باقی است.

اگر قرار باشد حقوق ۳۰ میلیونی به ۳ هزار تومان تقلیل یابد و نان ۱۰ هزار تومانی به یک تومان برسد، برای مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان تفاوتی ماهوی ایجاد نمی‌شود؛ جز ساده‌تر شدن محاسبات و انجام معاملات.

شرایط حیاتی برای موفقیت سیاست حذف صفر

اجرای موفقیت‌آمیز این سیاست منوط به رعایت چند شرط اساسی است که عدم توجه به آن‌ها می‌تواند آرامش روانی جامعه را بیش از پیش برهم زند:

• مهار تورم: حذف صفرها نباید با سیاست‌های تورم‌زای جدید همراه شود.
• کاهش هزینه‌های دولت: اولین گام باید اجرای سیاست‌های کاهش هزینه باشد.
• پاسخگویی نهادها: مجلس باید در حذف بودجه نهادهای غیرپاسخگو و بی‌خاصیت اقدام کند، نه صرفاً افزایش آن‌ها.

در شرایطی که هزینه‌ها روزانه در حال افزایش است و مصوبات مجلس اغلب تورم‌زا هستند، خوش‌بینی به مهار تورم دشوار به نظر می‌رسد.

لزوم ثبات اقتصادی پیش از اجرا

اجرای این سیاست پولی باید در بستر اقتصاد، پول و سیاست باثبات و قابل مهار صورت پذیرد. اجرای چنین تغییری در شرایط ناپایداری ارزی و احتمال تنش‌های سیاسی، ریسک‌های بزرگی را به همراه خواهد داشت.

حذف صفر؛ مکمل، نه درمان اصلی

حذف صفر از پول ملی، مکمل سیاست‌های تثبیت اقتصادی است و به تنهایی هیچ مشکلی را حل نمی‌کند. برای درس‌آموزی، باید تجارب بین‌المللی را مقایسه کرد؛ از یک سو، شکست‌های ونزوئلا و زیمبابوه و از سوی دیگر، موفقیت‌های ترکیه و برزیل در این زمینه مورد توجه قرار گیرند.

در نهایت، این اقدام صرفاً بخشی از یک بسته جامع پولی و مالی با هدف تثبیت و آرامش‌بخشی به اقتصاد است و نباید به عنوان یک هدف نهایی تلقی شود.