جدال بر سر شنود مکالمات: آیا گوگل و اپل به گوشی‌های هوشمند گوش می‌دهند؟

آیا تلفن‌های هوشمند به مکالمات خصوصی گوش می‌دهند؟ معمای همیشگی عصر دیجیتال

در عصری که تلفن‌های هوشمند به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند، این پرسش قدیمی اما همچنان داغ، ذهن بسیاری از کاربران را به خود مشغول کرده است: آیا غول‌های فناوری نظیر گوگل و اپل، از طریق دستگاه‌های ما به مکالمات خصوصی شهروندان شنود می‌کنند؟ این نگرانی زمانی شدت می‌گیرد که کاربران پس از گفتگو درباره یک کالا، ناگهان تبلیغ همان محصول را در شبکه‌های اجتماعی خود مشاهده می‌کنند؛ همزمانی‌ای که باور به شنود مخفیانه را تقویت می‌کند.

موضع رسمی غول‌های فناوری: انکار شنود مستقیم

هر دو شرکت بزرگ فناوری، گوگل و اپل، به طور رسمی هرگونه شنود غیرمجاز مکالمات کاربران را رد کرده‌اند. موضع‌گیری آن‌ها بر اساس فعال‌سازی دستیار صوتی است:

• گوگل: شرکت گوگل تأکید دارد که دستیار صوتی «Google Assistant» تنها پس از شنیدن عبارت فعال‌ساز «Hey Google» یا فعال‌سازی دستی، به مکالمات گوش می‌دهد.
• اپل: اپل نیز برای قابلیت «Siri» موضعی مشابه اتخاذ کرده و اعلام نموده است که ضبط صدا تنها پس از شنیدن عبارت «Hey Siri» آغاز می‌شود.

با این حال، کارشناسان امنیت سایبری این فرضیه را مطرح می‌کنند که این سیستم‌ها برای تشخیص فرمان بیدارباش، همیشه در حالت گوش‌دادن غیرفعال باقی می‌مانند.

راز تبلیغات هدفمند: فراتر از شنود صدا

به گفته کارشناسان حریم خصوصی، دلیل اصلی تطابق تبلیغات با مکالمات روزمره، لزوماً شنود مستقیم صدا نیست، بلکه قدرت تحلیل کلان داده‌ها (Big Data) است. شرکت‌های فناوری با تحلیل حجم عظیمی از اطلاعات کاربران، شامل سوابق جستجو، موقعیت مکانی، اپلیکیشن‌های نصب‌شده و حتی الگوهای حرکتی در وب، می‌توانند نیازها و علایق فردی را با دقت بالا پیش‌بینی کنند. این الگوریتم‌ها قادرند بدون نیاز به شنود واقعی، تبلیغات مرتبط را به نمایش بگذارند.

سابقه نقض حریم خصوصی و افشاگری‌ها

علی‌رغم تکذیب‌های رسمی، سوابقی از دسترسی به صداهای ضبط‌شده توسط دستیارهای صوتی برای اهداف تحلیلی وجود دارد که توسط پیمانکاران انسانی بررسی شده‌اند:

موارد مرتبط با گوگل و اپل

• گوگل: این شرکت در سال 2019 با اتهاماتی مبنی بر شنود فایل‌های صوتی دستیار خود توسط پیمانکاران مواجه شد. گوگل همواره به دلیل جمع‌آوری گسترده داده‌ها از طریق اندروید، جی‌میل و یوتیوب مورد انتقاد بوده است.
• اپل: در سال 2019 مشخص شد که بخشی از مکالمات ضبط‌شده Siri توسط پیمانکاران بررسی می‌شده است. پس از اعتراضات گسترده، اپل این رویه را متوقف کرد و اکنون تنها با رضایت صریح کاربر اجازه بررسی می‌دهد.

همکاری با نهادهای دولتی

در سال 2013، افشاگری‌های ادوارد اسنودن، کارمند سابق آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA)، پروژه PRISM را آشکار ساخت. طبق اسناد فاش‌شده، شرکت‌های بزرگی نظیر گوگل، اپل، فیسبوک، مایکروسافت و یاهو بخشی از داده‌های کاربران را در اختیار NSA قرار می‌دادند. اگرچه شرکت‌ها ابتدا همکاری را انکار کردند، اما بعداً مشخص شد که دسترسی‌های قانونی از طریق دادگاه‌های سری مانند دادگاه FISA برای جمع‌آوری داده‌ها وجود داشته است.

راهکارهای امنیتی برای حفظ حریم خصوصی

برای کاهش ریسک‌های احتمالی شنود یا دسترسی‌های ناخواسته، کاربران می‌توانند اقدامات پیشگیرانه‌ای را در تنظیمات دستگاه‌های خود اعمال کنند: