تأکید یک منتقد: دستمزدهای نجومی و تورم، قاتلان اصلی سینمای مستقل ایران هستند نه تلویزیون

محمدرضا لطفی، کارگردان و منتقد سینما، در یک مصاحبه تحلیلی، ریشه اصلی رکود و توقف تولیدات فیلم‌های مستقل و فرهنگی در سینمای ایران را نه در سیاست‌های سازمان صداوسیما، بلکه در بحران اقتصادی افسارگسیخته و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تولید دانست. وی تأکید کرد که دستمزدهای نجومی بازیگران، که تحت تأثیر پلتفرم‌ها و بودجه‌های ارگانی شکل گرفته، عملاً هرگونه توجیه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری در سینمای مستقل را از بین برده است.

رد فرضیه «الف ویژه» به عنوان مانع اصلی

لطفی با اشاره به سابقه تولید پروژه‌های پرهزینه موسوم به «الف ویژه» یا بیگ‌پروداکشن‌ها در تلویزیون، این روند را عامل توقف سینمای مستقل ندانست. او یادآور شد که این‌گونه آثار از اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد نیز در تلویزیون وجود داشته و حتی تعدادشان بیشتر از امروز بوده است. بنابراین، تمرکز بر این پروژه‌ها نمی‌تواند دلیل اصلی فلج شدن تولیدات فرهنگی باشد.

«سیاست‌های صداوسیما در حال حاضر ربطی به توقف تولیدات فیلم‌های مستقل ندارد، بلکه این تورم افسارگسیخته و دستمزدهای نجومی بازیگران است که عملاً امکان ساخت فیلم‌های مستقل و فرهنگی را از بین برده است.»

هزینه‌های سرسام‌آور تولید و ریسک‌گریزی تهیه‌کنندگان

بر اساس تحلیل لطفی، افزایش نجومی هزینه‌ها، مهم‌ترین عامل بازدارنده است. وی ارقام فعلی تولید را به شدت غیرقابل بازگشت توصیف کرد:

• 💰 هزینه تولید فعلی: ساخت یک فیلم سینمایی ساده، حداقل پانزده تا بیست میلیارد تومان هزینه در بر دارد.
• 💸 نقطه سر به سر: برای بازگشت سرمایه، فیلم باید حدود پنجاه تا شصت میلیارد تومان فروش داشته باشد.
• 🛑 نتیجه: چنین میزان فروشی برای اغلب فیلم‌ها میسر نیست و تهیه‌کنندگان را از ریسک‌پذیری منصرف می‌کند.

عوامل تورم‌زا: دستمزدها و هزینه‌های عمومی

لطفی رشد نامتعارف دستمزد بازیگران را به عنوان مهم‌ترین عامل افزایش هزینه‌ها معرفی کرد. او معتقد است که ورود پلتفرم‌ها و پروژه‌های ارگانی با بودجه‌های کلان، تعرفه‌های جدیدی در بازار ایجاد کرده و دستمزدها را بدون توجیه اقتصادی چند برابر ساخته است.

علاوه بر این، تورم عمومی اقتصاد نیز بر تمام جزئیات تولید سایه افکنده است. از خوراک گروه تولید و رفت‌وآمد گرفته تا اجاره تجهیزات و لوکیشن، همگی همگام با تورم عمومی افزایش یافته‌اند.

مقایسه با گذشته نزدیک

این منتقد با مقایسه وضعیت کنونی با سال‌های ۹۸ و ۹۹، تفاوت فاحش را برجسته ساخت:

این شرایط، انگیزه تهیه‌کنندگانی که نگاهی فرهنگی‌تر داشتند را برای ساخت فیلم‌های مستقل کاملاً از بین برده است.

جمع‌بندی: فلج شدن سینمای مستقل

در نهایت، لطفی نتیجه گرفت که معضل اصلی سینمای مستقل، نه سیاست‌های تلویزیونی، بلکه بحران ساختاری بودجه‌ای و اقتصادی سینما است. هزینه‌های نجومی تولید در کنار فقدان هرگونه امکان منطقی برای بازگشت سرمایه، عملاً این بخش حیاتی از سینمای ایران را به طور کامل فلج ساخته است.