آیکون خبر

خبر کامل

جشنواره جهانی فیلم فجر مستقل شد و به شیراز رفت؛ بازتعریف جایگاه بین‌المللی سینما

جشنواره جهانی فیلم فجر مستقل شد و به شیراز رفت؛ بازتعریف جایگاه بین‌المللی سینما

سفر تاریخی جشنواره فیلم فجر: از تهران تا شیراز و احیای هویت بین‌المللی

جشنواره جهانی فیلم فجر، پس از دوره‌ای ادغام و تضعیف، بار دیگر استقلال خود را بازیافته و با تصمیمی مهم، میزبانی خود را از پایتخت به شهر تاریخی شیراز منتقل کرده است. این تحول، تلاشی برای تقویت دیپلماسی فرهنگی ایران و بازگشت به جایگاه بین‌المللی خود در میان جشنواره‌های معتبر جهان است.

تولد دوباره استقلال: از سایه تا روشنایی

آغاز تحولات بنیادین در ساختار جشنواره جهانی فیلم فجر به سال ۱۳۹۴ بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که با انتصاب حجت‌الله ایوبی، نگاه‌ها به مراودات بین‌المللی سینمای ایران معطوف شد. جدایی بخش بین‌الملل از بخش ملی، اقدامی بود که سینماگران آن را حیاتی می‌دانستند، زیرا پیش از آن، بخش بین‌الملل در سایه بخش ملی هویت مستقل خود را از دست داده بود.

این تحول با دبیری علیرضا رضاداد آغاز شد و سپس با مدیریت رضا میرکریمی، جشنواره به استانداردهای جهانی نزدیک شد. مشارکت فعال چهره‌های برجسته سینمای ایران نظیر فاطمه معتمدآریا، رضا کیانیان و اصغر فرهادی، این رویداد را به جشنواره‌ای «مال خود سینماگران» تبدیل کرد.

تضمین اعتبار جهانی با حضور ستارگان

حضور چهره‌های جهانی چون الیور استون، پل شریدر، سوکوروف و فرانکو نرو، اعتبار بین‌المللی جشنواره را تضمین کرد و آن را به ابزاری برای دیپلماسی فرهنگی تبدیل نمود. این دستاوردها منجر شد تا جشنواره جهانی فیلم فجر در ردیف جشنواره‌های مورد تأیید فیاپف و در فهرست ۱۵ جشنواره رقابتی درجه یک قرار گیرد.

جدال بر سر نام «فجر» و بازگشت به عقب

در مسیر استقلال، بحث تغییر نام به «جشنواره بین‌المللی تهران» مطرح شد تا مشابه جشنواره‌های معتبر جهانی به نام شهر میزبان شناخته شود. با این حال، این پیشنهاد با مخالفت فعالان سینمایی مواجه شد که حذف نام «فجر» را فاصله‌گیری از ارزش‌های نمادین می‌دانستند و در نهایت، سازمان سینمایی بر حفظ عنوان «فجر» تأکید کرد.

متأسفانه، این مسیر در سال ۱۴۰۰ با تصمیم محمد خزاعی، رئیس وقت سازمان سینمایی، متوقف شد و بخش ملی و بین‌الملل دوباره ادغام شدند. این اقدام از سال ۱۴۰۱، که جشنواره به‌صورت واحد برگزار شد، توسط بسیاری از سینماگران «بازگشت به عقب و تضعیف جایگاه جهانی» تلقی گردید.

چهل‌وسومین دوره: شیراز، میزبان جدید و تغییر زمان

در سال ۱۴۰۴، استقلال مجدد بخش بین‌الملل جشنواره با یک تغییر بزرگ همراه شد: انتقال میزبانی از تهران به شیراز. این تصمیم با همکاری استانداری فارس، روح‌الله حسینی (دبیر جشنواره) و مهدی شفیعی (معاون سازمان سینمایی) نهایی شد. این رویداد قرار است از ۵ تا ۱۲ آذرماه برگزار شود.

رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی، درباره تغییر زمان برگزاری از خرداد به آذر توضیح داد که این زمان‌بندی با توجه به خستگی مخاطبان پس از جشنواره کن و نزدیکی به شانگهای، مناسب‌تر است و به تقویت هویت مستقل جشنواره در تقویم بین‌المللی کمک می‌کند.

تحلیل کارشناسان: ضرورت تمرکززدایی و ثبات هویت

محمد بهشتی، مدیر پیشین فارابی، تفکیک جشنواره بین‌المللی را گامی ضروری در برابر ایران‌هراسی و انزوای فرهنگی دانست و برگزاری آن در شیراز را فرصتی برای تثبیت روایت مستقل سینمای ایران در تعامل با جهان خواند.

از سوی دیگر، امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس سینما، بر اهمیت تداوم و ثبات شهر میزبان تأکید کرد و برگزاری جشنواره‌های معتبر جهانی را همواره وابسته به یک شهر مشخص (مانند کن یا برلین) دانست. او پیشنهاد داد که اگر قرار است شیراز میزبان باشد، باید این میزبانی دائمی باشد.

تضاد مدیریتی در دبیری جشنواره

علم‌الهدی همچنین به تضاد جایگاهی دبیر جشنواره اشاره کرد: روح‌الله حسینی همزمان دبیر جشنواره و بالاترین مقام نظارتی سازمان سینمایی است. او پیشنهاد داد که حسینی برای تمرکز کامل و پرهیز از حاشیه، از سمت معاونت سازمان سینمایی استعفا دهد، همانند رویه‌ای که رضا میرکریمی در دوره مدیریت خود پیش گرفت.

رویکرد تازه: احیای سینمای شاعرانه

روح‌الله حسینی، دبیر جشنواره، انتخاب شیراز را پیوندی طبیعی با هویت شاعرانه سینمای ایران دانست. او تأکید کرد که سینمای ایران با پیشینه هزارساله ادبیات و شعر (حافظ و سعدی)، باید بر این مزیت خود در سطح بین‌الملل تکیه کند تا بتواند به جایگاه «سطح الف» جهانی بازگردد.

بهشتی نیز با اشاره به اینکه در دهه گذشته، فیلمسازان موفق ایرانی بیشتر به نام خود شناخته شده‌اند تا به نام «سینمای ایران»، برپایی مستقل این رویداد را برای احیای جایگاه جهانی سینمای ایران ضروری دانست.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗