هشدار مینو محرز: ایران و اوگاندا در صدر مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها؛ خطر برای نسل آینده

تجویز بدون نسخه؛ معضلی رایج در داروخانه‌ها

دکتر محرز یکی از ریشه‌های اصلی این بحران را مراجعه مستقیم مردم به داروخانه‌ها و تجویز دارو بدون نسخه توسط برخی متصدیان دانست. وی اشاره کرد که متأسفانه، بسیاری از داروخانه‌ها بدون رعایت ضوابط قانونی، اقدام به فروش داروهای نیازمند نسخه، از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها، می‌کنند.

«فردی می‌گوید: «آقای دکتر، من سرما خورده‌ام» و داروهایی مانند آنتی‌بیوتیک و سایر داروها را دریافت می‌کند. این مسئله بسیار نگران‌کننده است و باید سخت‌گیری بیشتری در این زمینه اعمال شود.»

این متخصص افزود که این فرهنگ تنها محدود به ایران نیست و در برخی کشورهای دیگر، مانند ایتالیا نیز مشاهده شده است، اما تأکید کرد که این رویه، خطرناک و نادرست است.

سرماخوردگی ویروسی و بی‌اثر بودن آنتی‌بیوتیک

یکی از نکات کلیدی مطرح شده توسط دکتر محرز، عدم نیاز عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی به آنتی‌بیوتیک است. وی توضیح داد که آنتی‌بیوتیک‌ها بر روی ویروس‌ها اثری ندارند و تنها در صورت بروز عوارض ثانویه با تشخیص پزشک باید مصرف شوند.

وی همچنین اشاره کرد که علاوه بر مصرف خودسرانه بیماران، تجویز بی‌مورد توسط برخی پزشکان نیز به این معضل دامن می‌زند. این در حالی است که آنفولانزا نیز داروهای درمانی خاص خود را دارد.

جایگاه نگران‌کننده ایران در مصرف جهانی

بر اساس اظهارات این استاد دانشگاه، ایران در کنار اوگاندا، در بالاترین جایگاه مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک در مقایسه با سایر کشورهای جهان قرار دارد. این وضعیت، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی محسوب می‌شود.

پیامدهای مهلک مقاومت میکروبی

مهم‌ترین خطر این مصرف افراطی، ایجاد مقاومت دارویی در نسل‌های آینده است. دکتر محرز هشدار داد:

• نسل‌های بعدی ممکن است برای درمان عفونت‌های معمولی نیز دارویی مؤثر در دسترس نداشته باشند.
• میکروب‌ها به داروها مقاوم شده و درمان عفونت‌های ساده دشوار خواهد شد.
• بیماران بستری در بیمارستان‌ها در معرض خطر ابتلا به عفونت‌های مقاوم قرار می‌گیرند.

وی با اشاره به اینکه به طور متوسط هر ده سال یک آنتی‌بیوتیک جدید وارد بازار می‌شود، افزود: تداوم این روند، به معنای پایان یافتن ذخیره دارویی مؤثر برای درمان عفونت‌ها در آینده است.

عوامل چندگانه افزایش مصرف

دکتر محرز دلایل متعددی را برای این آمار بالا برشمرد که نیازمند مداخله فوری هستند:

1. آموزش پزشکی ناکافی: عدم آگاهی عمومی نسبت به نحوه صحیح مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها.
2. فشار بیماران: درخواست مکرر بیماران برای تجویز آنتی‌بیوتیک، حتی در موارد غیرضروری.
3. دسترسی آسان: سهولت دسترسی به این داروها در برخی کشورها.
4. اطلاع‌رسانی ضعیف: نیاز به پوشش گسترده‌تر خطرات این داروها توسط رسانه‌ها.

علاوه بر این، وی به ورود آنتی‌بیوتیک‌ها به زنجیره غذایی از طریق مصرف بی‌رویه در دام، طیور و محصولات کشاورزی اشاره کرد که نهایتاً به بدن انسان منتقل می‌شود.