گفت‌وگوی اختصاصی با عمر یاغی، برنده نوبل شیمی ۲۰۲۵، در حین تعویض پرواز در فرودگاه

دریافت خبر در گیت پرواز: حیرت و شگفتی

پروفسور یاغی در حالی با آدام اسمیت از وب‌سایت جایزه نوبل تماس گرفت که مشغول خروج از گیت فرودگاه برای تعویض پرواز بود. او در پاسخ به اولین سؤال درباره واکنش خود به این خبر تاریخی، سه کلمه را بر زبان آورد: "متعجب، خوشحال و غرق در حیرت."

این گفتگو، فرصتی نادر برای شنیدن روایت زندگی یکی از تأثیرگذارترین دانشمندان معاصر بود. یاغی که به عنوان "پدر حوزه چارچوب‌های فلزی-آلی" شناخته می‌شود، احتمالاً اولین برنده نوبل متولد اردن است.

سفر از سادگی تا قله‌های علم: علم به مثابه نیروی برابرکننده

یاغی مسیر زندگی خود را به شکلی تکان‌دهنده توصیف کرد. او در محیطی بسیار ساده، در میان دوازده نفر در یک اتاق کوچک که با گاوهای پرورش‌یافته مشترک بود، بزرگ شد. او در خانواده‌ای از پناهندگان متولد شد که والدینش سواد خواندن و نوشتن چندانی نداشتند؛ پدرش تنها کلاس ششم را به پایان رسانده بود و مادرش بی‌سواد بود.

"علم بزرگترین نیروی برابرکننده در جهان است. افراد باهوش، با استعداد و ماهر در همه جا وجود دارند. به همین دلیل است که ما واقعاً باید با فراهم کردن فرصت برای آنها، بر آزادسازی پتانسیل آنها تمرکز کنیم."

این دیدگاه، بر اهمیت فراهم‌سازی فرصت‌ها برای شکوفایی استعدادها در سراسر جهان تأکید می‌کند.

شکوفایی چارچوب‌های فلزی-آلی: از یک مقاله تا ۲۵۰ هزار استناد

حوزه تخصصی پروفسور یاغی، چارچوب‌های فلزی-آلی (MOFs)، تنها حدود ۳۰ سال قدمت دارد. او خاطره‌ای از دوران آغازین کارش در دانشگاه ایالتی آریزونا را بازگو کرد:

• 🎯 رویای اولیه: انتشار حداقل یک مقاله با ۱۰۰ استناد.
• 🌟 واقعیت کنونی: گروه تحقیقاتی او اکنون بیش از ۲۵۰ هزار استناد کسب کرده است.

یاغی معتقد است زیبایی شیمی در توانایی کنترل ماده در سطح اتمی و مولکولی نهفته است. این کنترل، امکان ساخت ساختارهایی با کاربردهای بی‌شمار را فراهم کرده است.

کاربردها: از حل بحران آب تا ساخت مولکول‌های جدید

کنترل دقیق ساختارها به دانشمندان اجازه می‌دهد تا راه‌حل‌هایی برای بزرگترین چالش‌های جامعه طراحی کنند. پروفسور یاغی به کاربردهای کلیدی این حوزه اشاره کرد:

او این فرآیند را شبیه به "جراحی" در مقیاس مولکولی توصیف کرد که در آن، اجزا برای ساخت حفره‌های دقیق به هم متصل یا جدا می‌شوند.

عشق اولیه به مولکول‌ها: جستجوی زیبایی

در پایان گفتگو، یاغی به ریشه علاقه خود بازگشت. او در سن ۱۰ سالگی، با دیدن نمودارهای "چوب و توپ" مولکول‌ها در کتابخانه، جذب زیبایی ساختارهای جهان شد. او اعتراف کرد که در ابتدا قصد حل مشکلات بزرگ جهانی مانند بحران آب یا کربن را نداشته است:

"من قصد داشتم چیزهای زیبایی بسازم و یک مشکل فکری را حل کنم."

پیام او به نسل جوان این است که برای عاشق شدن به شیمی، کافی است هر چیزی در اطراف خود را انتخاب کرده و عمیقاً در مورد ساختار آن کاوش کنند؛ زیرا هرچه عمیق‌تر کاوش شود، زیبایی‌های بیشتری از نحوه ساخته شدن جهان کشف خواهد شد.