تحلیلگر: رشد شاخص بورس ناشی از افت ارزش ریال است؛ بیش از ۸۰٪ نمادها عقب‌مانده‌اند

ریشه رشد شاخص: تورم ارزی نه بهبود بنیادی

رهبر تاکید کرد که نباید تمام عوامل رشد اخیر بازار سرمایه را صرفاً به کسب بازدهی سهامداران نسبت داد. وی عامل اصلی این صعود را کاهش شدید برابری ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی، به‌ویژه رسیدن نرخ دلار آزاد به حدود ۱۱۷ هزار تومان، دانست. به گفته او، این کاهش ارزش پول ملی، به طور مصنوعی رنگ تابلوها را سبز کرده است و لزوماً به معنای سودآوری واقعی برای فعالان بازار نیست.

تأثیر سیاست‌های ارزی و بهبود صنعت پالایش

این کارشناس به تحولات مثبت در سیاست‌های ارزی بانک مرکزی و تسهیل مقررات برای صادرکنندگان توسط وزارت صمت اشاره کرد. این تغییرات به طور خاص برای صنایع پالایشی مثبت ارزیابی شد. رهبر خاطرنشان کرد که کرک اسپرد (تفاوت قیمت نفت خام و فرآورده‌های پالایشی) این صنعت به حدود ۱۲.۸ دلار رسیده که نسبت به فصل بهار و مدت مشابه سال گذشته تقریباً دو برابر شده است.

نوسانات کوتاه‌مدت و روان‌شناسی پایان هفته

در خصوص نوسانات روزانه سهام پالایشی، رهبر این امر را ناشی از دو عامل دانست:

• ذخیره سود کوتاه‌مدت توسط سرمایه‌گذاران.
• روان‌شناسی منفی چهارشنبه‌ها؛ جایی که سهامداران برای فرار از ریسک اخبار ناگهانی پنج‌شنبه و جمعه، اقدام به نقد کردن دارایی‌های خود می‌کنند.

شاخص کل، بازتاب‌دهنده واقعیت بازار نیست

تحلیلگر مذکور معتقد است که شاخص کل کنونی، تصویر دقیقی از وضعیت بازار ارائه نمی‌دهد. وی با استناد به آمار، بیان داشت که بیش از ۸۰ درصد نمادها حتی به قیمت‌های بازگشایی پس از دوران جنگ نیز نرسیده‌اند. او مقایسه‌ای دقیق ارائه داد:

روزی که نرخ دلار ۸۴ تا ۸۵ هزار تومان بود، امروز به ۱۱۷ هزار تومان رسیده است. این بدان معناست که در کنار کاهش ۳۰ تا ۳۵ درصدی ارزش پول ملی، بخش بزرگی از بازار از نظر ریالی نیز عقب مانده است.

شکاف عظیم میان ارزش جایگزینی و قیمت بازار

رهبر با ارائه مثال‌هایی ملموس، شکاف فاحش میان ارزش ذاتی شرکت‌ها و قیمت‌های معاملاتی آن‌ها را برجسته ساخت:

این فاصله عظیم، همزمان یک فرصت و یک علامت خطر جدی برای ساختار بازار محسوب می‌شود.

نقد رانت‌های ارزی و مسیر اصلاح

در پاسخ به تأثیر تالار دوم ارزی، رهبر آن را گامی مثبت اما ناکافی دانست و تأکید کرد که ترکیب این سیاست با افت ارزش پول ملی، عامل اصلی رشد اخیر بوده است. وی به شدت از سیاست‌های مخرب و رانت‌های ارزی انتقاد کرد:

وی توضیح داد که وقتی شرکت‌های تولیدی مانند اوره‌سازان یا فولادی مجبورند دلار صادراتی خود را با نرخ ۷۰ هزار تومان عرضه کنند، در حالی که دلار آزاد ۱۱۷ هزار تومان است، رانتی معادل ۴۷ هزار تومان به طور مستقیم به جیب واردکننده منتقل می‌شود. این امر به معنای خروج حدود ۱۵۰۰ همت از جیب تولیدکنندگان به نفع "مافیای واردات" است، بدون آنکه تأثیری بر معیشت عمومی داشته باشد.

برای اصلاح ساختار، رهبر خواستار موارد زیر شد:

1. اجازه دادن به عرضه و تقاضا برای تعیین قیمت ارز.
2. حذف محدودیت‌های صادراتی.
3. برچیدن بخشنامه‌های ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی.

چشم‌انداز آتی بازار

این کارشناس در پایان پیش‌بینی کرد که در صورت عدم وقوع ریسک سیاسی خاص، روند صعودی فعلی بازار ممکن است تا هفته‌های آینده تداوم یابد. وی همچنین صندوق‌های طلا را ابزاری مناسب برای پوشش ریسک در شرایط کنونی دانست. با این حال، او ابراز تأسف کرد که سیاستگذار همچنان از ظرفیت واقعی بازار سهام غافل است؛ بازاری که شرکت‌های آن، ستون‌های اقتصاد ایران در سخت‌ترین شرایط تحریمی بوده‌اند، اما اکنون به یک‌دهم ارزش جایگزینی خود معامله می‌شوند.