تأکید عدم تعهد بر پایان خودکار محدودیت‌های قطعنامه ۲۲۳۱ در ۲۰۲۵ همزمان با فعال‌سازی اسنپ‌بک اروپا

در تحولی مهم در عرصه دیپلماسی بین‌المللی، سه کشور اروپایی عضو برجام (انگلیس، فرانسه و آلمان) با فعال‌سازی یکجانبه مکانیسم «بازگشت تحریم‌ها» (اسنپ‌بک)، تلاش کردند شش قطعنامه لغو شده شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را مجدداً اعمال کنند. این اقدام که در تاریخ ۲۸ سپتامبر (۶ مهر ماه) صورت گرفت، با واکنش‌های قاطع بین‌المللی و تأکید بر پایان یافتن خودکار محدودیت‌های مذکور در آینده مواجه شده است.

تأکید جنبش عدم تعهد بر پایان خودکار محدودیت‌ها

جنبش عدم تعهد، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ائتلاف‌های جهانی متشکل از ۱۲۰ دولت عضو، با یادآوری روح همکاری و چندجانبه‌گرایی که منجر به تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ شد، موضعی شفاف اتخاذ کرد. این جنبش تأکید دارد که بر اساس بند هشتم قطعنامه ۲۲۳۱، تمامی مفاد آن باید دقیقاً در موعد مقرر، یعنی تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۶ مهر ۱۴۰۴)، خاتمه یابد.

این جنبش که نماینده طیف وسیعی از کشورهای آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین، کارائیب و اقیانوسیه است، همواره بر اصول منشور ملل متحد، استقلال سیاسی و اقتصادی، و مخالفت با سلطه‌گری تأکید داشته است.

تلاش‌های دیپلماتیک ایران و مخالفت‌های بین‌المللی

تلاش‌های فشرده دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران به رهبری سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه وقت، برای حفظ پنجره دیپلماسی و جلوگیری از بازگشت تحریم‌ها، از سه مسیر مذاکره با تروئیکای اروپایی، توافق با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در قاهره، و ارائه پیشنهادها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، به دلیل اتحاد سه کشور اروپایی با ایالات متحده، به نتیجه نرسید.

جمهوری اسلامی ایران بازگرداندن ادعایی قطعنامه‌های خاتمه‌یافته ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) را مردود دانسته و تأکید می‌کند که هیچ عضو سازمان ملل متحد الزامی به تبعیت از چنین اقدامات غیرقانونی ندارد.

در همین راستا، چین و روسیه نیز به صورت جداگانه، اقدام تروئیکای اروپایی را نامشروع و مردود اعلام کردند.

اعلامیه رسمی سازمان ملل و اعتراض ایران

سازمان ملل متحد، در پی اقدام اروپا و آمریکا، جزئیات بازگشت تحریم‌ها را اعلام کرد. فرحان عزیز حق، معاون سخنگوی سازمان ملل، در تاریخ ۲۸ سپتامبر (۶ مهرماه) تأیید کرد که مطابق بندهای ۱۱ و ۱۲ قطعنامه ۲۲۳۱، تمامی مفاد قطعنامه‌های زیر مجدداً به اجرا درآمده‌اند:

• قطعنامه‌های ۱۶۹۶ (۲۰۰۶)
• قطعنامه‌های ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)
• قطعنامه‌های ۱۷۴۷ (۲۰۰۷)
• قطعنامه‌های ۱۸۰۳ (۲۰۰۸)
• قطعنامه‌های ۱۸۳۵ (۲۰۰۸)
• قطعنامه‌های ۱۹۲۹ (۲۰۱۰)

در واکنشی فوری، سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل و رئیس دوره‌ای شورا، با قاطعیت مخالفت مطلق خود را با اقدام دبیرخانه در «اطلاع‌رسانی به دولت‌های عضو» درباره «اعمال مجدد قطعنامه‌های خاتمه‌یافته» اعلام داشت.

جدول زمانی کلیدی بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱