مصرف روزانه یک قوطی نوشیدنی شیرین یا رژیمی، خطر ابتلا به بیماری کبد متابولیک را تا ۶۰ درصد افزایش می‌دهد

جزئیات مطالعه جامع بر روی ۱۲۳ هزار نفر

پژوهشی جدید که در کنفرانس «گوارش‌شناسی اروپا» در برلین ارائه شد، تأثیر مصرف نوشیدنی‌های مختلف بر سلامت کبد را در یک بازه زمانی طولانی مورد بررسی قرار داد. این مطالعه، داده‌های تغذیه‌ای بیش از ۱۲۳ هزار شرکت‌کننده انگلیسی را که در ابتدای دوره فاقد هرگونه بیماری کبدی بودند، به مدت یک دهه رصد کرد.

ثبت مداوم میزان مصرف نوشیدنی‌ها از طریق پرسش‌نامه‌های روزانه، منجر به شناسایی موارد جدید بیماری کبدی شد. در طول این دوره ۱۰ ساله، ۱۱۷۸ نفر به بیماری کبدی مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) مبتلا شدند و متأسفانه ۱۰۸ نفر نیز بر اثر عوارض کبدی جان خود را از دست دادند.

افزایش ریسک ابتلا: شکر یا شیرین‌کننده مصنوعی؟

نتایج حاصل از این تحلیل، تفاوتی نگران‌کننده میان دو دسته نوشیدنی پرمصرف نشان داد:

• نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر (SSBs): خطر ابتلا به MASLD را تا ۵۰ درصد افزایش دادند.
• نوشیدنی‌های کم‌قند یا بدون قند (LNSSBs): این گروه حتی ریسک بالاتری را نشان دادند و خطر ابتلا را تا ۶۰ درصد بالا بردند.

علاوه بر این، شواهد حاکی از آن بود که مصرف نوشیدنی‌های شیرین‌شده مصنوعی با احتمال بالاتر مرگ ناشی از بیماری‌های کبدی نیز مرتبط است.

MASLD: معضلی جهانی با ابعاد گسترده

بیماری MASLD که پیش‌تر با عنوان «بیماری کبد چرب غیرالکلی» شناخته می‌شد، وضعیتی است که در آن چربی در کبد تجمع یافته و می‌تواند منجر به التهاب (هپاتیت)، خستگی، درد و بی‌اشتهایی شود. این بیماری دیگر صرفاً یک مشکل کبدی نیست؛ بلکه اکنون به عنوان یکی از عوامل اصلی زمینه‌ساز بیماری‌های قلبی-عروقی، دیابت نوع ۲ و مشکلات کلیوی شناخته می‌شود.

بر اساس یک برآورد جامع در سال ۲۰۲۵، تخمین زده می‌شود که ۳۸ درصد جمعیت جهان به MASLD مبتلا باشند؛ افزایشی ۵۰ درصدی نسبت به دو دهه گذشته.

مکانیسم آسیب‌رسانی: شکر در برابر جایگزین‌ها

«لیه لیو»، نویسنده اصلی این پژوهش، تأکید کرد که یافته‌ها تصور رایج مبنی بر بی‌ضرر بودن نوشیدنی‌های رژیمی را به چالش می‌کشد. وی در تشریح نحوه آسیب‌رسانی توضیح داد:

آسیب نوشیدنی‌های حاوی شکر:

میزان بالای شکر باعث افزایش سریع قند و انسولین خون، افزایش وزن و بالا رفتن سطح اسید اوریک می‌شود که همگی به انباشت چربی در کبد کمک می‌کنند.

تأثیر نوشیدنی‌های کم‌قند/بدون قند:

لیو اشاره کرد که این نوشیدنی‌ها ممکن است از طریق مکانیسم‌های دیگری آسیب بزنند؛ از جمله تغییر میکروبیوم‌های روده، مختل کردن احساس سیری، افزایش میل به شیرینی و تحریک ترشح انسولین.

توصیه نهایی: بازگشت به آب

پژوهشگران در پایان، راهکارهای مشخصی را برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های کبدی ارائه دادند:

1. جایگزینی کامل: آب باید جایگزین تمام نوشیدنی‌های شیرین‌شده (چه با شکر و چه مصنوعی) شود.
2. حفظ وزن سالم: مدیریت وزن به عنوان یک عامل کلیدی مطرح شد.
3. فعالیت بدنی: ورزش منظم برای سلامت متابولیک ضروری است.
4. رژیم غذایی متعادل: حفظ تعادل در مصرف مواد غذایی.

لیو تأکید کرد: «نوشیدن آب همچنان بهترین گزینه است زیرا بار متابولیکی ایجاد نمی‌کند، از انباشت چربی در کبد جلوگیری می‌کند و بدن را به‌خوبی هیدراته نگه می‌دارد.»