جزئیات اجرای دوگانه «همنوازان فاخته»؛ از بداهه‌نوازی قاجار تا تنظیمات معاصر

خشایار پارسا، سرپرست گروه «همنوازان فاخته»، جزئیات اجرای دوگانه‌ی این گروه را تشریح کرد. این برنامه در دو بخش مجزا، سیر تحول موسیقی دستگاهی ایران را از دوران قاجار تا رویکردهای معاصر به نمایش می‌گذارد و فرصتی برای آشنایی مخاطبان با ریشه‌های تاریخی و ظرفیت‌های نوین این هنر فراهم می‌آورد.

بخش اول: بازآفرینی فضای موسیقی قاجار

بخش نخست این اجرا که در تاریخ ۲۷ مهر ماه (۱۹ اکتبر) برگزار می‌شود، به بازآفرینی فضای موسیقی دوران قاجار اختصاص دارد. پارسا تأکید کرد که هدف این بخش، حفظ فرم اجرایی آن دوره با تمرکز بر بداهه‌پردازی است.

• سازبندی محدود: این بخش با سازبندی محدود شامل سه‌تار، کمانچه و آواز اجرا می‌شود تا بداهه‌پردازی نوازندگان و خواننده به طور کامل حفظ شود.
• تأکید بر بداهه‌نوازی: در دوره قاجار، موسیقی بیشتر بر بداهه‌نوازی و بداهه‌خوانی استوار بود و تنوع کم سازها، خلاقیت نوازنده را محدود نمی‌کرد.
• ساختار کلاسیک: ساختار کلاسیک دوره قاجار شامل پیش‌درآمد، آواز، چهارمضراب، تصنیف و رِنگ در این اجرا حفظ شده است.

بیشترین میزان بداهه‌پردازی در بخش‌های آواز (با وزن آزاد) و چهارمضراب اتفاق می‌افتد، در حالی که پیش‌درآمد، چهارمضراب و رِنگ بدون کلام و موزون، و تصنیف موزون و با کلام اجرا می‌شوند.

هنرمندان بخش اول:

• سه‌تار: هدایت کلاری
• کمانچه: علیرضا رسولی
• خواننده: مهدی شهسوار

مدت زمان تخمینی این اجرا بین ۴۰ تا ۶۰ دقیقه خواهد بود.

بخش دوم: روایت معاصر از موسیقی دستگاهی

بخش دوم این برنامه که در تاریخ ۴ آبان ماه (۲۶ اکتبر) روی صحنه می‌رود، روایتی معاصر از موسیقی دستگاهی ایران است. این قسمت تحت تأثیر تحولات موسیقی در اواخر قاجار، دوران پهلوی اول و دوم و همچنین پس از انقلاب ۱۳۵۷ شکل گرفته است.

در این بخش، رویکرد گروه به سمت تنظیمات گسترده‌تر و چندصدایی متمایل شده است:

• سازبندی گسترده‌تر: برخلاف بخش اول، سازبندی در این قسمت گسترده‌تر است.
• تنوع صوتی: استفاده از دو خواننده زن و مرد برای ایجاد تنوع صوتی.
• تنظیمات چندصدایی: قطعات از پیش ساخته شده و تنظیمات چندصدایی بر پایه موسیقی ایرانی، از جمله پررنگ کردن نت واخوان (مشابه پدال در موسیقی غربی) و استفاده از بافت‌های هترافونیک و پولی‌فونیک، در نظر گرفته شده است.

مدت زمان این اجرای معاصر حدود ۷۰ دقیقه اعلام شده است.

اعضای گروه و نوازندگان بخش دوم:

هدف نهایی: حفظ شالوده تاریخی

هدف ما این است که مخاطبان در جریان این دو اجرا، هم با ریشه‌های تاریخی موسیقی دستگاهی آشنا شوند و هم با امکانات و ظرفیت‌های معاصر آن. ما می‌خواهیم نشان دهیم که این موسیقی در طول تاریخ تغییر کرده، اما شالوده اصلی خود را از دست نداده است.

پارسا در پایان تأکید کرد که این برنامه تلاشی است برای نمایش پویایی و اصالت موسیقی ایرانی در گذر زمان.