کاهش ۳۵ درصدی بارش‌ها و هوشمندسازی مدیریت آب در خراسان رضوی

تصفیه فاضلاب و الزام پیش‌تصفیه برای واحدهای تجاری

در شهرها و روستاهای استان خراسان رضوی، صرفاً فاضلاب انسانی و تجاری تولید می‌شود که مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی تصفیه می‌گردد. این فرآیند تحت کنترل و رصد مستمر سازمان محیط‌زیست و آزمایشگاه‌های معتمد قرار دارد.

نکته مهم: برخی واحدهای تجاری تحت پوشش، به‌ویژه رستوران‌ها، موظف به انجام پیش‌تصفیه فاضلاب خود پیش از انتقال به شبکه فاضلاب شهری هستند.

نقش فناوری‌های نوین در مدیریت آب

شرکت آب و فاضلاب استان، استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و سنجش از دور را در دستور کار قرار داده است. تجهیز تأسیسات آب به سامانه‌های تله‌متری و کنترل از راه دور، یکی از برنامه‌های راهبردی شرکت است که مزایای متعددی دارد:

• تنظیم فشار یکنواخت شبکه آب و توزیع عادلانه.
• جلوگیری از سرریز مخازن و هدر رفت آب.
• افزایش عمر تأسیسات و بالانس شبکه توزیع.

همچنین، برای شناسایی انشعابات غیرمجاز، استفاده از ابزارهایی مانند گوگل مپ و گوگل ارث در دستور کار قرار گرفته است.

آمار و پیشرفت هوشمندسازی تأسیسات

میزان تحت پوشش تأسیسات تله‌متری در استان در حال حاضر ۳۳ درصد است. سیستم پایش کمی و کنترل از راه دور در ۵۱ شهر و ۲۷ مرکز روستایی (شامل ۴۶۰ نقطه) نصب شده است.

پروژه‌های هوشمندسازی در دست اقدام:

پیاده‌سازی فاز اول هوشمندسازی در تأسیسات و خطوط انتقال شهرستان‌های نیشابور، کاشمر و تربت‌حیدریه با پیشرفت حدود ۴۵ درصد در حال اجرا است. همچنین، هوشمندسازی تأسیسات و خطوط انتقال شهرستان‌های سبزوار، گناباد، تربت‌جام و طرقبه نیز آغاز شده است.

وضعیت منابع آب و جمعیت تحت پوشش

شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی (به‌جز شهرستان مشهد) مسئولیت تأمین آب شرب ۳ میلیون و ۲۵۶ هزار نفر جمعیت ساکن در ۹۳ شهر و ۲۹۰۳ روستا را بر عهده دارد. منابع تأمین آب شامل موارد زیر است:

کمبود آب در مناطق شهری از طریق مدیریت فشار و در روستاها از طریق ارسال آب تانکری جبران می‌شود. مدیرعامل شرکت از موفقیت در پشت سر گذاشتن پیک مصرف تابستان امسال خبر داد.

کاهش مصرف و وضعیت بارش‌ها

مصرف ماهانه هر مشترک خانگی در استان ۱۳ مترمکعب است که با توجه به اقلیم خشک و نیمه‌خشک منطقه، کاهش آن ضروری است. در راستای مدیریت مصرف، اقداماتی نظیر برگزاری جشنواره «نخستین واژه آب» و آموزش ۴۵ هزار دانش‌آموز کلاس اولی انجام شده است.

کاهش چشمگیر بارش‌ها:

میزان بارش‌ها در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ تنها ۱۲۷.۹ میلیمتر بوده که نسبت به سال آبی قبل ۲۸ درصد و نسبت به میانگین بلندمدت ۳۵ درصد کاهش نشان می‌دهد. این کاهش، فشار مضاعفی بر منابع آب زیرزمینی، به‌عنوان مهم‌ترین منبع تأمین آب شرب استان، وارد کرده است.

برنامه‌های سازگاری با خشکسالی

سیاست‌های شرکت آب و فاضلاب برای مقابله با خشکسالی‌های آتی، منطبق بر برنامه‌های کلان کشور تدوین شده است. مهم‌ترین اقدامات در این زمینه عبارتند از:

• تقویت ظرفیت منابع ذخیره آب برای افزایش زمان تاب‌آوری تأسیسات در هنگام بروز چالش.
• تهیه دیزل ژنراتور برای تأمین برق تأسیسات در زمان قطع برق.

همچنین، مهم‌ترین شاخص سنجش کیفیت آب آشامیدنی، میزان کلر باقیمانده و کلرسنجی مداوم از مرحله تولید تا مصرف است.