موتور قدیمی TU3 ایران خودرو که سابقه نصب بر روی پژو ۲۰۶ تیپ ۲ را دارد، همچنان در خط تولید باقی مانده و اکنون در مدل‌های پژو ۲۰۷ مورد استفاده قرار می‌گیرد. این پیشرانه با وجود قدمت و محدودیت‌های فنی، به دلایل اقتصادی و حفظ تنوع مدل‌ها، به حیات خود ادامه می‌دهد، اما آینده آن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

مشخصات فنی کلیدی موتور TU3

موتور TU3 با حجم ۱.۴ لیتر (۱۳۶۰ سی‌سی)، یک پیشرانه چهار سیلندر خطی با ۸ سوپاپ است که وزنی معادل ۱۱۴ کیلوگرم دارد. مشخصات فنی این موتور به شرح زیر است:

• حداکثر توان: ۷۵ اسب‌بخار در ۵۵۰۰ دور بر دقیقه
• حداکثر گشتاور: ۱۱۸ نیوتن‌متر در ۳۴۰۰ دور بر دقیقه
• نسبت تراکم: ۹.۶ به ۱
• سیستم سوخت‌رسانی: انژکتوری چند نقطه‌ای (MPI)
• استاندارد آلایندگی: یورو ۴ (مدل‌های قدیمی) و یورو ۵ (مدل‌های جدید)
• مصرف سوخت ترکیبی: ۶.۸ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر

بلوک و سرسیلندر این موتور از آلیاژ آلومینیوم ساخته شده و از سیستم تک میل‌سوپاپ بالا (SOHC) بهره می‌برد. طراحی ساده آن، تعمیر و نگهداری را برای مکانیک‌ها نسبتاً آسان کرده است.

تاریخچه حضور TU3 در بازار ایران

خانواده پیشرانه‌های TU متعلق به شرکت پژوسیتروئن است که اولین نسل آن در سال ۱۹۸۶ معرفی شد. از شش نسل توسعه‌یافته این خانواده، تنها دو نسل TU3 و TU5 به بازار ایران راه یافتند.

ایران خودرو برای اولین بار در سال ۱۳۸۰ موتور TU3 را بر روی پژو ۲۰۶ نصب کرد. اگرچه این موتور در تیپ‌های ۱، ۲ و ۳ عرضه شد، اما به دلیل تیراژ بالای تیپ ۲، عموماً با نام پژو ۲۰۶ تیپ ۲ شناخته می‌شود. با افزایش داخلی‌سازی از اواخر دهه ۸۰، این موتور سهم قابل توجهی از بازار خودروهای شهری را به خود اختصاص داد، اما با ورود پیشرانه‌های مدرن‌تر و کم‌مصرف، استقبال از آن به تدریج کاهش یافت.

نقاط ضعف و محدودیت‌های فنی

موتور TU3 با وجود سادگی، دارای محدودیت‌های جدی است که اصلی‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• توان و شتاب محدود: ۷۵ اسب‌بخار برای خودروهای امروزی توان پایینی محسوب می‌شود.
• استهلاک بالا: استهلاک قطعات این موتور نسبتاً بالا است.
• عدم ارتقاء: برخلاف سایر موتورهای ایران خودرو، TU3 با همان طراحی اولیه باقی مانده است.

همچنین، این موتور مشکلاتی کلاسیک مانند سوختن واشر سرسیلندر را دارد که در موتور XU7 نیز مشاهده می‌شود. ساختار مشابه با XU7 اگرچه تعمیر و نگهداری را برای مکانیک‌ها آشنا کرده، اما نیاز به سرویس منظم برای جلوگیری از خرابی‌های جدی را حیاتی می‌سازد. این پیشرانه با توجه به طراحی قدیمی، توان رقابت با موتورهای جدید را ندارد.

وضعیت تولید و ابهام در آینده

تولید موتور TU3 برای پژو ۲۰۶ تیپ ۲ تا سال ۱۴۰۲ ادامه داشت و اکنون تنها برای پژو ۲۰۷ مدل TU3 تولید می‌شود. تیراژ تولید این موتور در مقایسه با پیشرانه‌هایی مانند TU5 پلاس، EF7 و XUP به شدت کاهش یافته است.

ادامه تولید TU3 بیشتر به دلایل صرفه اقتصادی و حفظ تنوع محدود مدل‌ها توجیه می‌شود تا مزیت فنی واقعی. در حالی که موتور XUP به دلیل نیاز خودروهایی مانند آریسان ۲ به گشتاور مشخص، توجیه فنی برای بقا دارد، TU3 فاقد چنین مزیت مشخصی است.

در جهان، حجم موتور خودروهای اقتصادی کاهش یافته و به سمت پیشرانه‌های جدید، کم‌استهلاک و سازگار با استانداردهای روز حرکت کرده‌اند. TU3 نه توان رقابتی دارد، نه استهلاک آن کم است و نه فناوری آن پاسخگوی استانداردهای مدرن است.

این سوال مطرح است که چرا ایران خودرو منابع خود را به جای ادامه تولید این پیشرانه قدیمی، به سمت تولید موتورهای کارآمدتر مانند TU5 پلاس هدایت نمی‌کند؟

جمع‌بندی

موتور TU3 ایران خودرو با توان محدود، استهلاک بالا و عدم ارتقاء، بیشتر یک نمونه تاریخی در صنعت خودروی کشور است. شباهت ساختاری آن با XU7 یادآور مشکلات کلاسیک تولید موتورهای داخلی است. آینده این موتور در خطوط تولید ایران خودرو محل بحث است و مشخص نیست که مزیت واقعی آن برای بقا در بازار و تولید چیست.