ماموگرافی دقیق‌ترین روش غربالگری سرطان سینه؛ توصیه‌های سنی و ریسک فاکتورها

سید کمال‌الدین هادئی، متخصص رادیولوژی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، در تشریح روش‌های غربالگری سرطان سینه، بر اهمیت و دقت بالای ماموگرافی تأکید کرد. به گفته وی، ماموگرافی نسبت به سایر روش‌ها از حساسیت و دقت بالاتری برخوردار است و می‌تواند تشخیص به موقع این بیماری را فراهم سازد.

سرطان سینه، پس از سرطان پوست، شایع‌ترین نوع سرطان در میان زنان محسوب می‌شود. تشخیص زودهنگام این بیماری نقش حیاتی در افزایش بقای بیماران دارد؛ به طوری که تشخیص به موقع، بقای پنج‌ساله بیماران را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. در مقابل، پیشرفت سرطان و سرایت آن به سایر اعضای بدن، بقای پنج‌ساله را تا حدود ۳۰ درصد کاهش می‌دهد.

زمان‌بندی و روش‌های غربالگری بر اساس سطح خطر

توصیه‌های غربالگری بر اساس میزان خطر ابتلا به سرطان سینه متفاوت است:

افراد با خطر متوسط

افرادی که در معرض خطر متوسط ابتلا قرار دارند، می‌توانند سالی یک بار یا هر دو سال یک بار غربالگری انجام دهند. این روند تا زمانی ادامه می‌یابد که انتظار زندگی مطلوبی برای بیمار وجود داشته باشد.

افراد با سابقه خطر بالا

غربالگری برای گروه‌های پرخطر باید از سن ۳۰ سالگی آغاز شود. این گروه‌ها شامل موارد زیر هستند:

• افراد با سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان پستان در بستگان درجه یک (مادر، خواهر، دختر).
• افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد این سرطان هستند.
• کسانی که در سن جوانی پرتو درمانی سینه داشته‌اند.

در این گروه، به دلیل خطر اشعه ماموگرافی، غربالگری در ابتدا با سونوگرافی یا MRI انجام می‌شود و پس از سن ۴۰ سالگی، ماموگرافی نیز به برنامه غربالگری اضافه خواهد شد.

تکنولوژی نوین ماموگرافی و محدودیت‌های سنی

امروزه، ماموگرافی با استفاده از دستگاه‌های جدید توموسنتز به صورت سه‌بعدی انجام می‌شود که دقت تشخیص را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.

در سنین زیر ۴۰ سال، ماموگرافی غربالگری به دلیل اشعه محدود شده است، اما در صورت وجود توده مشکوک، انجام ماموگرافی تشخیصی امکان‌پذیر است.

توصیه‌های غربالگری در ایران و ریسک فاکتورها

در ایران، توصیه معمول برای افراد با خطر متوسط، انجام ماموگرافی هر دو سال یک بار است. همچنین، در مورد زمان‌بندی کلی غربالگری پس از ۴۰ سالگی، توصیه‌ها به شرح زیر است:

• از سن ۴۰ سالگی: غربالگری سالی یک بار توصیه می‌شود و ادامه آن بسته به انتظار زندگی بیمار تا ده سال قابل تمدید است.
• برخی منابع: غربالگری را از ۵۴ تا ۶۴ سالگی سالانه و پس از ۶۴ سالگی هر دو سال یک بار توصیه می‌کنند.

عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا

اگرچه چاقی و تغذیه نامناسب می‌توانند ریسک ابتلا را افزایش دهند، اما عوامل زیر نقش بسیار مهم‌تری در خطر ابتلا دارند:

• عوامل ژنتیکی
• سابقه پرتو درمانی
• سابقه خانوادگی
• ناباروری و نداشتن فرزند

پیگیری نتایج ماموگرافی (سیستم BIRADS)

در صورت مشاهده یافته‌های مشکوک در ماموگرافی، پیگیری بر اساس سیستم طبقه‌بندی BIRADS انجام می‌شود:

بسیاری از بیمارانی که سرطان آن‌ها زود تشخیص داده شده و درمان کامل انجام شده است، حتی بیش از ۱۰ تا ۲۰ سال پس از درمان، زندگی طبیعی خود را ادامه می‌دهند.