طرح «اعتبار ملی» و تأمین مالی زنجیره‌ای برای مهار تورم و حمایت از تولید

سید علی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در همایش هم‌اندیشی پیرامون توانمندسازی زنجیره پوشاک، با حضور احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بر اهمیت طرح تأمین مالی زنجیره‌ای (Chain Finance - CF) تأکید کرد. وی این طرح را یکی از مصادیق اصلی مردمی‌سازی اقتصاد و تحقق عدالت اقتصادی دانست و تشریح کرد که چگونه این روش می‌تواند به کاهش تورم و رشد اقتصادی کشور کمک کند.

کاهش تقاضای نقدینگی و مهار تورم

وزیر اقتصاد توضیح داد که نقش کلیدی تأمین مالی غیرتورمی در اقتصاد، از طریق کاهش تقاضای نقدینگی محقق می‌شود. به جای تزریق مکرر نقدینگی به تمام حلقه‌های زنجیره تولید توسط سیستم بانکی، این روش با یک بار تزریق و گردش اعتبار در طول شبکه تولید، تقاضای نقدینگی را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد.

• کاهش تقاضای نقدینگی، فشار بر پایه پولی را کم می‌کند.
• این فرآیند مستقیماً به کاهش نرخ تورم منجر می‌شود.
• استفاده از CF، هزینه تأمین مالی بنگاه‌ها را در سطح کلان صنعت و اقتصاد کاهش می‌دهد.
• این روش، دریافت اعتبار را برای فعالان اقتصادی تسهیل کرده و فضای کسب‌وکار را بهبود می‌بخشد.

مدنی‌زاده تأمین مالی زنجیره‌ای را همسو با سیاست کلی وزارت اقتصاد مبنی بر تأمین مالی بنگاه‌های بزرگ از بازار سرمایه و شرکت‌های کوچک‌تر از سیستم بانکی دانست. وی افزود که روش‌های نوین مانند SDF، وزن تأمین مالی بنگاه‌های خرد را به داخل شبکه بانکی می‌آورد و دسترسی آحاد اقتصادی را به تأمین مالی با نرخ‌های پایین فراهم می‌کند، که نتیجه آن افزایش بهره‌وری کل و کمک به رشد اقتصادی است.

کنترل حرکت منابع و جلوگیری از ورود به بازارهای غیرمولد

وزیر اقتصاد تأکید کرد که این روش قابلیت اتصال به سیستم‌های یارانه‌ای و کالابرگ الکترونیکی را دارد. هدف اصلی این اتصال، کنترل و جهت‌دهی منابع است:

استفاده از این روش—که در آن اعتبار برای انتهای زنجیره تعریف می‌شود و این اعتبار در طول زنجیره تولید حرکت می‌کند—می‌تواند کمک کند تا منابعی که در اختیار خانوارها قرار می‌گیرد، خدای نکرده به سمت بازارهای غیرمولد نرود.

این سازوکار به دولت امکان می‌دهد تا منابع را به‌گونه‌ای راهبری کند که مستقیماً به سمت بازارهای مولد و تولیدکنندگان واقعی و داخلی هدایت شوند. همچنین، مصرف یارانه‌ها و کالابرگ‌ها به‌نوعی جهت‌دار شده و حرکت منابع تحت کنترل قرار می‌گیرد.

رونمایی از «طرح اعتبار ملی» برای دهک‌های پایین

مدنی‌زاده از تمرکز وزارت اقتصاد بر بهبود روش‌های تأمین مالی در ۱۰۰ روز نخست کاری خبر داد و اعلام کرد که «طرح اعتبار ملی» یکی از شش طرح اصلی است که به‌زودی رونمایی خواهد شد. این طرح در قالب انواع تسهیلات ارزان‌قیمت برای خانوارها، به‌ویژه دهک‌های پایین، ارائه می‌شود.

ویژگی‌های طرح اعتبار ملی:

• اعطای اعتبار کاملاً به شبکه تأمین مالی زنجیره‌ای متصل خواهد شد.
• پس از فراهم شدن زیرساخت، برای طرح‌های حمایتی مانند ازدواج، فرزندآوری و اشتغال اعتبار اختصاص می‌یابد.
• تمام طرح‌های حمایتی در قالب «طرح اعتبار ملی ایرانیان» اعطا شده و در داخل شبکه بین تولیدکنندگان به حرکت در می‌آید.
• این طرح، مصداق بارز تأمین مالی زنجیره‌ای غیرتورمی است.

حمایت از اشتغال بنگاه‌های کوچک و متوسط

وزیر اقتصاد با اشاره به ساختار اشتغال در کشور، تأکید کرد که سیاست تأمین مالی زنجیره‌ای نقش حیاتی در حفظ اشتغال بنگاه‌های اقتصادی دارد. وی خاطرنشان کرد که در ایران، تولیدکنندگان بزرگ لزوماً اشتغال‌زایی بالایی ندارند و عمده اشتغال توسط بنگاه‌های کوچک و متوسط (SMEs) ایجاد می‌شود.

بنابراین، اگر هدف اصلی، حفظ اشتغال و کاهش بیکاری است، تمرکز بر تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط امری ضروری است.

نقش CF در اصلاحات انرژی و اقتصاد دیجیتال

مدنی‌زاده طرح «اعتبار ملی» را ابزاری مؤثر برای اجرای سیاست‌های حمایتی در مسیر اصلاح تدریجی نظام انرژی کشور دانست. وی تصریح کرد که هرگونه اصلاحات در زمینه ارز ترجیحی یا یارانه‌های انرژی، قابلیت اجرا بر بستر تأمین مالی زنجیره‌ای (CF) را دارد.

توسعه اکوسیستم CF:

زمینه‌های توسعه سیستم CF در قانون برنامه هفتم توسعه و قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها پیش‌بینی شده است. این اکوسیستم شامل ظرفیت‌هایی چون سامانه وسایل، صندوق‌های تضمین و شرکت‌های اعتبارسنجی است.

وزیر اقتصاد بر لزوم حرکت از بانکداری سنتی به سمت بانکداری مدرن و اقتصاد دیجیتال تأکید کرد. بهره‌گیری گسترده از فین‌تک‌ها و فناوری‌های نو در نظام مالی، ضمن کاهش هزینه‌های عملیاتی بانک‌ها، به کاهش هزینه‌های کلی تأمین مالی در کشور منجر خواهد شد و این همان مسیری است که طرح CF دنبال می‌کند.

هوشمندسازی و کاهش هزینه‌ها

مدنی‌زاده در پایان، بر استفاده از فناوری‌های نو و هوشمندسازی در سیستم‌های تأمین مالی تأکید کرد. اتصال صنایع خرد به بنگاه‌های بزرگ و به‌کارگیری سامانه‌های هوشمند، باعث کاهش هزینه‌های تأمین مالی برای همه فعالان اقتصادی می‌شود. وی ابراز امیدواری کرد که شکل‌گیری سامانه CF نقش مؤثری در رشد اقتصادی و کاهش نرخ تورم ایفا کند.