شاخص مدیران خرید صنعت پس از ۷ ماه رکود از مرز ۵۰ عبور کرد؛ بهبود شکننده تولید

✅ خروج نسبی از رکود: بهبود تولید و تحویل سفارشات

گزارش شاخص مدیران خرید (شامخ) بخش صنعت، که توسط اتاق بازرگانی ایران تهیه می‌شود، نشان می‌دهد که این بخش در شهریور ماه وضعیت بهتری نسبت به شامخ کل اقتصاد (۴۵.۵) داشته است. این بهبود نسبی مرهون رشد دو مولفه کلیدی است:

• تولید محصولات (۵۳.۵): این رقم پس از چهار ماه کاهش متوالی، برای اولین بار از مرز ۵۰ عبور کرده و بیشترین سطح تولید در ۱۱ ماه اخیر را ثبت کرده است.
• سرعت انجام و تحویل سفارش (۵۷.۴): این شاخص حاکی از بهبود نسبی در مدیریت زنجیره تامین و پاسخگویی سریع‌تر صنایع به تقاضای مشتریان است.

افزایش تولید عمدتاً در صنایعی مشاهده شده که از بهبود موقت در تامین انرژی بهره‌مند شده‌اند؛ به عنوان مثال، صنایع انرژی‌بر با کاهش تقاضای برق خانگی در شهریور، فرصت بیشتری برای تولید پیدا کردند. با این حال، صنایعی مانند «پوشاک و چرم» و «فرآورده‌های نفت و گاز» همچنان در شرایط رکودی باقی مانده‌اند.

⚠️ تداوم رکود در تقاضا و بازار کار

با وجود بهبود در بخش تولید، سایر مولفه‌های اصلی شامخ همچنان نشان‌دهنده تداوم رکود و نااطمینانی در بخش صنعت هستند:

کاهش مستمر سفارشات جدید، ناشی از کاهش قدرت خرید خانوارها به دلیل تورم بالا (۳.۸ درصد ماهانه در شهریور) و بی‌ثباتی اقتصادی است. همچنین، کاهش استخدام نشان می‌دهد که صنایع به دلیل افت سفارشات و کمبود نقدینگی، در ظرفیت‌های پایین‌تر فعالیت کرده و به تعدیل نیرو روی آورده‌اند.

📉 انتظارات منفی و چالش‌های ساختاری

یکی از نگران‌کننده‌ترین نکات گزارش، قرارگیری شاخص انتظارات تولید در ماه آینده در مرز خنثی ۵۰ است که پایین‌ترین سطح در ۵ سال اخیر (از مهر ۱۳۹۹) محسوب می‌شود. نیمی از پاسخ‌دهندگان دیدگاه منفی نسبت به چشم‌انداز کوتاه‌مدت دارند.

مهم‌ترین چالش‌های صنعت از دید فعالان اقتصادی:

• ناترازی انرژی و قطعی برق: تداوم قطعی‌ها و محدودیت سهمیه انرژی، علاوه بر کاهش تولید، به تجهیزات صنعتی آسیب رسانده است.
• کمبود نقدینگی و مشکلات مالی: چک‌های برگشتی، هزینه‌های بالای مالیاتی و تغییرات ناگهانی قوانین، تامین مالی را دشوار کرده است.
• نوسانات ارز و کمبود مواد اولیه: تاخیر در تخصیص ارز، فرآیند ترخیص گمرکی و سهمیه‌بندی ارز، دسترسی به نهاده‌های تولید را محدود کرده است.
• تحریم‌ها و ریسک‌های غیراقتصادی: نااطمینانی ناشی از احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه، اعتماد سرمایه‌گذاران را کاهش داده است.

در مجموع، بخش صنعت ایران در یک نقطه عطف شکننده قرار دارد. پایداری روند بهبود به تدابیر فوری دولت برای کنترل نوسانات ارزی، رفع محدودیت‌های مالی، بهبود زیرساخت‌های انرژی و بازگرداندن اعتماد به بازار وابسته است.