خشکسالی و کاهش عرضه؛ دلایل اصلی افزایش قیمت گوشت قرمز تا ۱.۵ میلیون تومان

⚠️ هشدارهای نادیده گرفته شده درباره تبعات خشکسالی

مدیرعامل اتحادیه مرکزی تعاونی‌های کشاورزی دام سبک اعلام کرد که فعالان این صنف از اواخر زمستان و اوایل بهار ۱۴۰۳، همزمان با گزارش‌های سازمان هواشناسی مبنی بر خشکسالی گسترده، هشدارهای لازم را در مورد تبعات این پدیده ارائه کردند. با این حال، این هشدارها از سوی نهادهای ذیربط از جمله وزارت جهاد کشاورزی، ستاد بحران کشور، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه جدی گرفته نشد.

خشکسالی و ورود ناگهانی ۷۰ میلیون رأس گوسفند به بازار نهاده‌ها

خشکسالی بی‌سابقه امسال تأثیر مستقیمی بر تغذیه دام‌ها گذاشته است. در شرایط عادی، دام سبک در شش ماهه اول سال در مراتع تغذیه می‌کند و نیازی به خوراک دستی ندارد. اما خشکسالی باعث شد تا ۷۰ میلیون رأس گوسفند به طور ناگهانی به بازار نهاده‌ها وارد شوند. این افزایش تقاضا نیازمند افزایش واردات نهاده‌هایی مانند جو بود، اما نه تنها این اتفاق رخ نداد، بلکه در مقطعی ثبت سفارش واردات نیز متوقف شد.

مشکلات سامانه «بازارگاه» و تخصیص ارز

• سامانه بازارگاه: سامانه‌ای که برای حذف واسطه‌ها طراحی شده بود، اکنون در اختیار عواملی قرار گرفته که با ایجاد قیمت‌های کاذب، بر التهاب بازار افزوده‌اند.
• تخصیص ارز: عدم تخصیص سهمیه ارزی کافی به وزارت جهاد کشاورزی، با وجود شرایط خشکسالی، یکی دیگر از مشکلات اصلی بود.

این عوامل منجر به افزایش قیمت نهاده‌های دامی و در نتیجه، کشتار دام‌های مولد و بره‌های کم‌وزن شد. این اقدام در کوتاه‌مدت قیمت را کاهش داد، اما در ادامه با کاهش عرضه، باعث افزایش قیمت گوشت قرمز شد.

💰 سهم ناچیز دامدار از هزینه‌های تولید

نماینده اتحادیه مرکزی تعاونی‌های کشاورزی دامداران ایران تأکید کرد که دامداران تنها تولیدکننده هستند و کنترلی بر بازار ندارند. دولت تنها بخش کمی از نهاده‌های مورد نیاز (جو، ذرت و سویا) را تحویل می‌دهد و دامداران مجبورند مابقی نیاز خود را از بازار آزاد تهیه کنند.

جدول مقایسه هزینه‌های تولید و قیمت فروش

این نماینده با انتقاد از سیستم توزیع، پیشنهاد داد که دولت اجازه دهد بازار در دست دامداران باشد تا بتوانند مدیریت بازار را «از مزرعه تا سفره» بر عهده بگیرند.

❌ رد ادعای شکاف قیمتی ۷۰۰ هزار تومانی

رئیس اتحادیه صنف تهیه و توزیع‌کنندگان گوشت گاوی، گوسفندی، پرنده و ماهی تهران، ضمن تأیید کاهش عرضه نسبت به تقاضا، ادعای شکاف قیمتی ۷۰۰ هزار تومانی بین قیمت دام زنده و قیمت فروش گوشت به مصرف‌کننده را رد کرد.

«این ادعا اصلاً قابل قبول نیست. دام زنده پس از کشتار حدود ۵۰ درصد از وزن خود را از دست می‌دهد. اگر گوسفند زنده کیلویی ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان خریداری شود، قیمت لاشه به طور طبیعی به کیلویی ۷۰۰ تا ۷۸۰ هزار تومان خواهد رسید.»

وی محاسبات منطقی قیمت نهایی را به شرح زیر اعلام کرد:

• قیمت لاشه در کشتارگاه: ۷۵۰ تا ۷۸۰ هزار تومان
• سود فروشنده: حدود ۱۰ درصد
• قیمت نهایی برای مصرف‌کننده: ۸۰۰ تا ۸۵۰ هزار تومان

📉 کاهش واردات و خشکسالی؛ عوامل اصلی گرانی

رئیس هیأت مدیره اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور ایران، گرچه افزایش رسمی قیمت نهاده‌ها را رد کرد، اما تأکید کرد که قیمت گوشت قرمز تابع عرضه و تقاضا است و کاهش عرضه باعث افزایش قیمت شده است. دو عامل اصلی این کاهش عرضه عبارتند از:

۱. مشکلات ارزی و توقف واردات

در سال گذشته، به دلیل عدم پرداخت ارز مربوط به واردکنندگان، واردات قابل توجه گوشت گاوی و گوسفندی (گرم و منجمد) کاهش یافت. همچنین، واردات جو که خوراک اصلی دام‌ها است، به دلیل عدم پرداخت ارز واردکنندگان متوقف شد.

۲. تأثیر خشکسالی بر تولید داخلی

خشکسالی و ضعف مراتع، میزان گوشت دام‌های سبک را کاهش داده است. علاوه بر این، خشکسالی امسال باعث کاهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی تولید جو و گندم در کشور شده است. تمامی این عوامل به کاهش عرضه گوشت قرمز در بازار و گرانی این محصول منجر شده است.

رونق بازار آزاد نهاده‌ها

به گفته رئیس هیأت مدیره اتحادیه واردکنندگان، قیمت نهاده‌ها به طور رسمی افزایش نیافته، اما عرضه قطره‌چکانی در سامانه بازارگاه و تأخیر در رسیدن سهمیه به دامداران و مرغداران، باعث شده است که آنها برای تأمین نیاز خود به بازار آزاد مراجعه کنند و سهمیه‌های دریافتی خود را نیز در بازار آزاد بفروشند. این «گپ واردات» موجب رونق بازار آزاد نهاده‌ها شده است.