هشدار نهادهای نظارتی جهانی درباره ریسک‌های هوش مصنوعی بر ثبات مالی

در حالی که بانک‌ها به طور گسترده نسبت به افزایش بهره‌وری ناشی از به‌کارگیری هوش مصنوعی (AI) خوش‌بین هستند، ناظران مالی در سراسر جهان نگرانی‌های جدی خود را در مورد تأثیر بالقوه این فناوری بر ثبات مالی جهانی ابراز کرده‌اند. این نگرانی‌ها عمدتاً بر ریسک‌های سیستمی ناشی از وابستگی بیش از حد به مدل‌ها و سخت‌افزارهای مشابه متمرکز است.

ریسک «رفتار گله‌وار» و وابستگی شدید

«هیات ثبات مالی» (FSB)، که نهاد ناظر بر ریسک گروه ۲۰ (G20) محسوب می‌شود، در گزارشی به صراحت در مورد یک ریسک کلیدی هشدار داده است:

اگر تعداد زیادی از موسسات مالی از مدل‌های هوش مصنوعی و سخت‌افزارهای تخصصی یکسان استفاده کنند، این امر می‌تواند به «رفتار گله‌وار» در بازار منجر شود.

این نهاد بین‌المللی تأکید کرده است که وابستگی شدید به یک فناوری واحد، به ویژه در شرایطی که جایگزین‌های کمی وجود داشته باشد، می‌تواند آسیب‌پذیری‌های سیستمی ایجاد کند و ثبات مالی را به خطر اندازد.

ضرورت ارتقاء قابلیت‌های نظارتی

نتایج یک تحقیق مهم دیگر که توسط بانک «تسویه حساب‌های بین‌المللی» (BIS) انجام شده، بر نیاز فوری به ارتقاء توانمندی‌های نهادهای نظارتی تأکید دارد. این بانک اعلام کرد که بانک‌های مرکزی، ناظران مالی و مقامات نظارتی باید عملکرد خود را در رابطه با هوش مصنوعی به سرعت بهبود بخشند.

این ارتقاء قابلیت‌ها از دو جنبه حیاتی است:

• ناظران آگاه: باید از اثرات پیشرفت‌های فناوری بر بازارها و موسسات مالی آگاهی کامل داشته باشند.
• کاربران فناوری: باید خودشان نیز از این فناوری برای بهبود فرآیندهای نظارتی استفاده کنند.

رقابت جهانی و تشدید استرس بازار

در حال حاضر، کشورهای بزرگی مانند آمریکا و چین در رقابتی تنگاتنگ برای کسب رهبری در توسعه فناوری‌های انقلابی یادگیری ماشینی قرار دارند. این رقابت جهانی بر اهمیت و نفوذ روزافزون هوش مصنوعی در بخش مالی می‌افزاید.

گزارش هیات ثبات مالی (FSB) همچنین به پتانسیل هوش مصنوعی برای تشدید استرس بازار اشاره می‌کند. با این حال، این گزارش می‌افزاید که در حال حاضر شواهد تجربی کمی وجود دارد که نشان دهد همبستگی‌های بازار مبتنی بر هوش مصنوعی، تأثیر مستقیمی بر نتایج کلی بازار می‌گذارد.

ریسک‌های سایبری و اقدامات نظارتی

موسسات مالی به دلیل استفاده از هوش مصنوعی، در معرض خطر حملات سایبری و کلاهبرداری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی قرار دارند. این امر لزوم وضع قوانین و مقررات جدید را دوچندان کرده است.

برخی مناطق جهان، از جمله اتحادیه اروپا، گام‌های اولیه را برای تنظیم هوش مصنوعی برداشته‌اند. به عنوان مثال، قانون تاب‌آوری عملیاتی دیجیتال (DORA) اتحادیه اروپا در ژانویه به اجرا درآمد که نشان‌دهنده آغاز تلاش‌های جهانی برای مدیریت ریسک‌های عملیاتی و سایبری مرتبط با فناوری‌های نوین است.