خشکسالی و سوءمدیریت؛ شکاف ۷۰۰ هزار تومانی قیمت گوشت از دامدار تا مصرف‌کننده

⚠️ هشدارهایی که جدی گرفته نشدند

افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه مرکزی تعاونی‌های کشاورزی دام سبک، اعلام کرد که فعالان این صنف از اواخر زمستان و اوایل بهار ۱۴۰۳، همزمان با گزارش‌های سازمان هواشناسی مبنی بر خشکسالی گسترده، هشدارهای لازم را در مورد تبعات این پدیده ارائه کردند. با این حال، این هشدارها توسط نهادهای ذیربط از جمله وزارت جهاد کشاورزی، ستاد بحران کشور، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه جدی گرفته نشد.

وی تأکید کرد که خشکسالی بی‌سابقه امسال باعث شد ۷۰ میلیون رأس گوسفند که معمولاً در شش ماهه اول سال در مراتع تغذیه می‌کنند، به طور ناگهانی به بازار نهاده‌ها وارد شوند. این افزایش تقاضا نیازمند افزایش واردات نهاده‌هایی مانند جو بود، اما نه تنها این اتفاق رخ نداد، بلکه در مقطعی ثبت سفارش واردات نیز متوقف شد.

📉 مشکلات سامانه بازارگاه و تخصیص ارز

صدر دادرس به دو عامل کلیدی دیگر در افزایش قیمت‌ها اشاره کرد:

• سامانه «بازارگاه»: سامانه‌ای که برای حذف واسطه‌ها طراحی شده بود، اکنون در اختیار عواملی قرار گرفته که با ایجاد قیمت‌های کاذب، بر التهاب بازار افزوده‌اند.
• تخصیص ارز: عدم تخصیص سهمیه ارزی کافی به وزارت جهاد کشاورزی، که در شرایط خشکسالی باید افزایش می‌یافت، موجب افزایش قیمت نهاده‌های دامی و مشکل‌ساز شدن وضعیت برای دامداران خرده‌پا شد.

این عوامل در نهایت منجر به کشتار دام‌های مولد و بره‌ها با وزن پایین شد که هرچند در کوتاه‌مدت قیمت را کاهش داد، اما در ادامه با کاهش عرضه، باعث افزایش شدید قیمت گوشت قرمز شد.

💰 سهم ناچیز دولت در تأمین نهاده‌ها

مجتبی عالی، نماینده اتحادیه مرکزی تعاونی‌های کشاورزی دامداران ایران، با تأکید بر اینکه دامداران تنها تولیدکننده هستند و بازار در دست آنها نیست، به مشکلات تأمین نهاده‌ها پرداخت. وی اظهار داشت:

دولت تنها بخش کمی از جو، ذرت و سویای مورد نیاز دامداران را تحویل می‌دهد و ما مجبوریم مابقی نیاز خود را به صورت آزاد از بازار تهیه کنیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نهاده‌هایی که دولت در اختیار ما قرار می‌دهد تنها ۲۵ درصد از کل هزینه‌های تولید گوشت قرمز را پوشش می‌دهد.

وی افزود که نوسان در ذخایر نهاده‌های دامی کشور و عرضه قطره‌چکانی در سامانه «بازارگاه» باعث دو برابر شدن قیمت نهاده‌ها شده است. به عنوان مثال، هزینه روزانه خوراک یک رأس گاو از ۱۰۰ هزار تومان به ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافته است.

مقایسه قیمت خرید و فروش گوسفند زنده

عالی با اشاره به اینکه قیمت خرید گوسفند زنده از دامدار بین ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان است، تأکید کرد که این محصول باید با قیمت ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان به دست مصرف‌کننده برسد، اما متأسفانه در برخی موارد در تهران با قیمت ۱.۵ میلیون تومان به فروش می‌رسد.

وی در انتقاد از سیستم توزیع، پیشنهاد داد که دولت اجازه دهد بازار در دست دامداران باشد تا بتوانند مدیریت بازار را «از مزرعه تا سفره» بر عهده بگیرند.

⚖️ رد ادعای شکاف قیمتی ۷۰۰ هزار تومانی

افضل ملکی، رئیس اتحادیه صنف تهیه و توزیع‌کنندگان گوشت تهران، ضمن رد ادعای شکاف قیمتی ۷۰۰ هزار تومانی، محاسبات خود را ارائه کرد. وی دلیل افزایش قیمت را کاهش عرضه نسبت به تقاضا، به ویژه در شش ماهه دوم سال، دانست.

ملکی توضیح داد که ادعای شکاف قیمتی قابل قبول نیست، زیرا دام زنده پس از کشتار حدود ۵۰ درصد از وزن خود را از دست می‌دهد. محاسبات وی به شرح زیر است:

وی تأکید کرد که با احتساب سود حدود ۱۰ درصدی فروشنده، قیمت نهایی برای مصرف‌کننده به ۸۰۰ تا ۸۵۰ هزار تومان می‌رسد و این محاسبات «کاملاً شفاف و منطقی» است.