تدوین دستورالعمل فنی برای احیای تالاب میانکاله در پی بحران خشکی

خشکی تالاب بین‌المللی میانکاله در سال‌های اخیر به یکی از جدی‌ترین نگرانی‌های محیط‌زیستی کشور تبدیل شده است. کارشناسان بارها نسبت به وضعیت بحرانی این تالاب هشدار داده‌اند و اکنون آثار خشکی به وضوح در نوار جنوبی آن قابل مشاهده است. این وضعیت بحرانی با پدیده پسروی آب دریای خزر نیز تشدید شده است.

در واکنش به این بحران، محمدرضا کنعانی، مدیرکل محیط زیست مازندران، بر لزوم اجرای برنامه‌های لایروبی و بهسازی بر پایه مطالعات جامع زیست‌محیطی تأکید کرد. وی اظهار داشت که هرگونه مداخله در حوضه‌های آبریز باید بر اساس درک علمی از پویایی طبیعی و ظرفیت اکولوژیکی تالاب‌ها صورت گیرد.

هدف نهایی: احیای تبادلات آبی و پایداری اکولوژیک

به گفته مدیرکل محیط زیست مازندران، هدف نهایی از اقدامات در دست اجرا، احیای تبادلات آبی، کاهش فشارهای انسانی، ارتقای تاب‌آوری زیست‌بوم و تضمین پایداری اکولوژیک تالاب میانکاله و خلیج گرگان است. بر این اساس، «دستورالعمل فنی-محیط‌زیستی لایروبی و بهسازی مصب آبراهه‌ها منتهی به تالاب میانکاله و خلیج گرگان» مورد بررسی قرار گرفته است.

این دستورالعمل با هدف صیانت از کارکردهای هیدرولوژیکی و اکولوژیکی تالاب و در راستای مدیریت پایدار منابع آب و رسوب، حفظ پویایی اکولوژیکی و کاهش اثرات انسانی بر زیست‌بوم‌های آبی تدوین شده است. محورهای اصلی این دستورالعمل شامل موارد زیر است:

• تعیین حریم اکولوژیک مصب‌ها و محدوده‌های حساس زیست‌محیطی.
• حفظ پیوستگی هیدرولیکی بین رودخانه، مصب و تالاب.
• اجرای لایروبی هوشمند و محدود با حداقل مداخله فیزیکی.
• مدیریت پسماند رسوبی با کمترین اثرات زیست‌محیطی.
• بهره‌گیری از اصول اقتصاد چرخشی.

تالاب میانکاله: بهشت پرندگان و ذخیره‌گاه زیست‌کره

تالاب میانکاله که از دهستان میانکاله در بهشهر تا آشوراده در استان گلستان وسعت دارد، به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد خود، از اهمیت جهانی برخوردار است:

تالاب میانکاله را باید بهشت پرندگان و پرنده‌نگری نام نهاد؛ سی و ششمین تالاب ثبت شده دنیا و نخستین تالاب ثبت شده در کنوانسیون تالاب‌های بین‌المللی رامسر است.

این تالاب با ۴۸ هزار هکتار وسعت، یکی از ۶۵۰ ذخیره‌گاه زیست‌کره جهان است که در سال ۱۳۵۵ نیز به عنوان یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌سپهر به کمیته برنامه «انسان و کره» یونسکو معرفی و انتخاب شد.

تنوع زیستی بی‌نظیر

تالاب میانکاله به دلیل داشتن پهنه آبی مناسب و ذخایر غذایی غنی، یک زیست‌بوم حیاتی محسوب می‌شود:

این منطقه همچنین رویشگاه درختانی چون سازیل و انار وحشی است و محل زاد و ولد و پرورش ماهیان مختلفی از جمله کپور، کفال، کلمه، سفید، ماش و کاراس می‌باشد. پستانداران این منطقه نیز شامل مارال، یوزپلنگ، گربه جنگلی، شغال، گراز، روباه، خرگوش، جوجه تیغی، انواع خفاش و جوندگان کوچک هستند.