وام ۵۰ میلیونی روستایی؛ موانع سختگیرانه و فشار اقساط بر معیشت خانوار

وام ۵۰ میلیون تومانی روستایی که توسط بانک توسعه و تعاون و با حمایت صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر برای حمایت معیشتی و رفاهی خانوارها در نظر گرفته شده، از ابتدای پاییز ۱۴۰۴ آغاز به کار کرده است. این تسهیلات که برای تعمیرات خرد یا رفع نیازهای رفاهی طراحی شده، با وجود هدف حمایتی، به دلیل شروط سختگیرانه، بسیاری از متقاضیان را در همان مرحله ثبت درخواست متوقف کرده است.

شرایط سختگیرانه دریافت وام

دریافت این وام مستلزم رعایت چهار شرط اصلی است که در عمل به موانع بزرگی برای روستاییان تبدیل شده‌اند:

• حداقل سه دوره متوالی پرداخت بیمه فعال: این شرط برای روستاییانی که درآمد فصلی دارند، پرداخت متوالی را دشوار می‌سازد.
• ثبت‌نام کامل در سامانه بیمه روستایی: در روستاهایی که فاقد اینترنت پایدار هستند، اتصال به سامانه خود فرآیندی زمان‌بر و پرهزینه است.
• ارائه ضامن رسمی: ضامن باید دارای فیش حقوقی دولتی یا بازنشستگی باشد.
• تکمیل پرونده فیزیکی: متقاضی باید پرونده فیزیکی خود را در شعبه محل سکونت تکمیل کند.

بحران ضامن رسمی و توقف پرونده‌ها

طبق بخشنامه مرداد ۱۴۰۴ صندوق بیمه، شرط ضامن رسمی به طور ویژه مورد تأکید قرار گرفته است. این اصرار در مناطقی که کارمند دولت یا بازنشسته دولتی وجود ندارد، باعث شده است که پرونده‌های بسیاری در مرحله «در انتظار اعتبارسنجی» متوقف بمانند.

تنها در چند استان خاص (کرمان، گلستان و آذربایجان شرقی و غربی) استثنائاً ضامن خوش‌حساب بانکی نیز پذیرفته می‌شود، اما این استثنا ملی نیست و اغلب شعب همچنان بر حضور ضامن رسمی اصرار دارند. مجموعه این عوامل سبب شده است که مسیر دریافت وام ۵۰ میلیونی روستایی، به جای تسهیلات «رفاهی»، بیشتر رنگ و بوی «اداری» و پیچیده به خود بگیرد.

جزئیات بازپرداخت و فشار بر معیشت خانوار

وام ۵۰ میلیون تومانی روستایی با سود ۱۲ درصدی ارائه می‌شود و حداکثر زمان بازپرداخت آن سه سال (۳۶ ماه) است. جزئیات بازپرداخت به شرح زیر است:

بازپرداخت اقساط یک ماه پس از دریافت وام آغاز شده و به صورت سیستمی از حساب متقاضی کسر می‌شود.

سهم قسط از درآمد خانوار

بر اساس گزارش مرکز آمار در سال ۱۴۰۳، میانگین درآمد ماهانه خانوار روستایی حدود ۶ تا ۶.۵ میلیون تومان بوده است. با توجه به این آمار، قسط ماهانه این تسهیلات (۱ میلیون و ۶۶۰ هزار تومان) نزدیک به یک‌چهارم درآمد کل خانوار را به خود اختصاص می‌دهد.

در برخی مناطق، خانواده‌ها حتی پیش از دریافت وام مجبور به پرداخت هزینه‌های جانبی نظیر کارمزد ضمانت یا حق‌الزحمه خدمات اداری هستند که این امر بخشی از مبلغ وام را پیشاپیش از بین می‌برد.