اصلاحات بنیادین در قانون نظام مهندسی؛ از انتخابات مستقیم تا بیمه تضمین کیفیت ساختمان

قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، که دهه‌ها چارچوب نظارتی کشور را تعریف کرده است، اکنون در آستانه یک تحول بنیادین قرار دارد. با گسترش سریع شهرنشینی، پیچیده‌تر شدن فناوری‌های ساخت‌وساز و افزایش انتظارات عمومی از ایمنی و کیفیت، چتر نظارتی پیشین دیگر پاسخگوی این تغییرات نیست. صنعت ساختمان ایران، به عنوان شریان حیاتی اقتصاد، نیازمند قوانینی پویا برای همگامی با الزامات کیفی و فناورانه روز است.

در همین راستا، طرحی حیاتی در راهروهای مجلس در حال بررسی است که فراتر از یک تغییر جزئی، به دنبال مهندسی مجدد ساختار مدیریتی و احیای رابطه میان بدنه بزرگ مهندسی کشور و نهادهای نظارتی است. این طرح که نقطه عطفی در حیات حرفه‌ای صدها هزار مهندس و تعیین‌کننده کیفیت پروژه‌های زیربنایی آینده کشور است، قرار است در کمیسیون عمران مجلس به بحث نهایی گذاشته شود تا تضمین کند ساختمان‌های فردا بر ستون‌های محکم‌تر و قوانینی شفاف‌تر بنا شوند.

بررسی طرح اصلاح قانون در کمیسیون عمران مجلس

امیر مقومی، رئیس سازمان نظام مهندسی، با اشاره به برگزاری اولین نشست مشترک شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان و رؤسای سازمان‌های استانی، محور اصلی این نشست را بررسی آخرین وضعیت طرح اصلاح قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان عنوان کرد.

این طرح که پیش از این در دوره مجلس پیشین نیز مورد بحث بود، مجدداً با استقرار مجلس جدید و فعال شدن کمیته نظام فنی مهندسی در دستور کار قرار گرفته است. جمع‌بندی کمیته با دعوت از تمامی ذی‌نفعان انجام شده و انتظار می‌رود نسخه نهایی این طرح هفته آینده برای نظرسنجی نهایی در کمیسیون عمران مجلس مطرح و در صورت تصویب، برای اخذ تأیید نهایی به صحن علنی مجلس شورای اسلامی ارسال شود.

تحولات ساختاری و دموکراتیک در سازمان‌ها

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اصلاحیه، مربوط به اصلاح ساختار داخلی سازمان‌های نظام مهندسی است. مهم‌ترین تحول ساختاری در این حوزه، تغییر در نحوه انتخاب ارکان سازمان است:

• انتخاب مستقیم ارکان: انتخاب بازرس و اعضای شورای انتظامی که پیشتر به صورت غیرمستقیم انجام می‌شد، در نسخه اصلاحی به انتخاب مستقیم توسط خود اعضا تغییر خواهد یافت.

شفافیت، هوشمندسازی و الزامات جدید

رئیس سازمان نظام مهندسی تأکید بر شفافیت و هوشمندسازی را از دیگر بخش‌های این اصلاحیه برشمرد و گفت: در این اصلاحیه، توجه ویژه‌ای به زیرساخت‌های الکترونیک و سامانه‌ها شده است تا شفاف‌سازی و هوشمندسازی فرآیندها محقق شود.

نکات مطرح شده در حوزه هوشمندسازی:

• پیش‌بینی‌هایی در خصوص برگزاری مجامع مجازی.
• الزام فعال بودن اعضا و دارا بودن پروانه اشتغال برای عضویت.

اصلاحات بنیادین در کنترل و نظارت ساختمان

مقومی بر اصلاحات بنیادین در حوزه کنترل ساختمان تاکید و تصریح کرد: از آنجا که این قانون در اصل قانون نظام کنترل ساختمان است، اصلاحات جدی در حوزه کنترل ساختمان صورت پذیرفته است. پس از آسیب‌شناسی‌های متعدد، اصلاحاتی در فرآیندهای مرتبط با بازرسی و نظارت پیش‌بینی شده است.

خدمات و الزامات جدید نظارتی:

• خدمات جدیدی نظیر شناسنامه فنی به‌صورت پررنگ در قانون دیده شده است.
• این اصلاحات در راستای اجرای قانون برنامه هفتم توسعه و آیین‌نامه‌های دولت، شامل مباحثی چون بیمه تضمین کیفیت (که نوعی بیمه مسئولیت مهندسی در حوزه ساختمان محسوب می‌شود) و ملاحظات مربوط به انرژی نیز خواهد بود.

جزئیات این موارد در آیین‌نامه اجرایی پس از تصویب مجلس مشخص‌تر خواهند شد.

شفاف‌سازی منابع درآمدی سازمان‌ها

در حوزه منابع درآمدی سازمان‌ها نیز اتفاق مثبتی رخ داده است. پیش‌بینی‌ها نسبت به گذشته بسیار شفاف‌تر و کاملاً مشخص شده‌اند تا از ابهامات موجود در این بخش جلوگیری شود. اطلاعات ارائه شده، جمع‌بندی اولیه‌ای است که تا جلسه اخیر به دست آمده است. انتظار می‌رود جزئیات نهایی و نسخه قطعی توسط مسئولین مجلس و کمیسیون عمران پس از نهایی‌سازی اطلاع‌رسانی شده و نظرات تکمیلی ذینفعان اخذ شود.