آلزایمر؛ نظریه جدید آن را اختلال سیستم ایمنی مغز می‌داند

آلزایمر؛ اختلالی در سیستم دفاعی مغز

دکتر دونالد ویور از مؤسسه مغزی کرمبیل در شبکه بهداشت دانشگاه تورنتو، بر اساس ۳۰ سال تحقیق، نظریه جدیدی را مطرح کرده است. او معتقد است که آلزایمر در درجه اول یک بیماری مغزی نیست، بلکه اختلالی در سیستم ایمنی درون مغز انسان است.

نقش بتا-آمیلوئید در پاسخ ایمنی

طبق این دیدگاه، بتا-آمیلوئید یک مولکول طبیعی و بخشی از سیستم ایمنی مغز محسوب می‌شود که در برابر آسیب‌های مغزی یا حضور باکتری‌ها، به پاسخ ایمنی کمک می‌کند. با این حال، به دلیل شباهت ساختاری میان مولکول‌های چربی موجود در غشای باکتری‌ها و سلول‌های مغزی، بتا-آمیلوئید در تشخیص دچار خطا می‌شود.

این حمله اشتباه منجر به از دست رفتن مزمن و پیش‌رونده عملکرد سلول‌های مغزی و در نهایت زوال عقل می‌شود.

دکتر ویور با در نظر گرفتن این فرآیند، آلزایمر را به عنوان یک بیماری خودایمنی معرفی می‌کند. او تأکید دارد که اگرچه درمان‌های رایج برای بیماری‌های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید ممکن است برای مغز کارساز نباشند، اما هدف قرار دادن مسیرهای تنظیم‌کننده ایمنی دیگر در مغز می‌تواند به رویکردهای درمانی جدید و مؤثر برای بیماری آلزایمر منجر شود.

چالش‌ها و عبور از رویکرد سنتی

تلاش‌های چندین ساله برای درمان آلزایمر تقریباً به طور انحصاری بر جلوگیری از تشکیل پلاک‌های بتا-آمیلوئید متمرکز بود، اما این تمرکز به داروها یا روش‌های درمانی مفیدی منجر نشده است. اکنون، نیاز به تفکری «فراتر از پلاک» به یک اولویت اصلی در علوم مغز تبدیل شده است.

• تحقیقات اخیر در ژوئیه ۲۰۲۲، مقاله‌ای کلیدی از سال ۲۰۰۶ را که بتا-آمیلوئید را عامل اصلی آلزایمر معرفی کرده بود، زیر سوال برد و احتمال داده شد که بر داده‌های ساختگی استوار بوده است.
• در ژوئن ۲۰۲۱، تأیید داروی آدکنوماب توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) با وجود داده‌های پشتیبان ناقص و متناقض، بحث‌برانگیز شد.

نظریه‌های جایگزین در حال ظهور

علاوه بر نظریه خودایمنی، تئوری‌های متنوع دیگری نیز در حال ظهور هستند که مسیرهای تحقیقاتی جدیدی را باز کرده‌اند:

• برخی دانشمندان آلزایمر را بیماری ساختارهای سلولی ریز به نام میتوکندری می‌دانند که مسئول تولید انرژی سلول‌های مغزی هستند.
• برخی دیگر معتقدند که این بیماری نتیجه یک عفونت خاص مغزی است که اغلب باکتری‌های دهان به عنوان عامل آن مطرح می‌شوند.
• تعدادی از محققان نیز بر این باورند که آلزایمر می‌تواند از اختلال در مدیریت فلزاتی مانند روی، مس یا آهن در مغز ناشی شود.

بحران جهانی زوال عقل

در حال حاضر، زوال عقل بیش از ۵۰ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده و هر ۳ ثانیه یک تشخیص جدید صورت می‌گیرد. این آمار بر اهمیت ایده‌های نوین و رویکردهای تازه در مقابله با این بحران بهداشت عمومی تأکید می‌کند.