هشدار ۱۶۰ دانشمند: زمین از اولین «نقطه عطف اقلیمی» عبور کرد؛ فروپاشی مرجان‌ها غیرقابل بازگشت است

تیمی متشکل از ۱۶۰ دانشمند برجسته بین‌المللی اعلام کردند که سیاره زمین رسماً با فروپاشی گسترده صخره‌های مرجانی آب‌های گرم، از اولین «نقطه عطف اقلیمی» بزرگ خود عبور کرده است. این گزارش که پیش از اجلاس Cop30 در برزیل منتشر شده، تأیید می‌کند که زمین وارد یک برهه خطرناک و غالباً غیرقابل بازگشت شده است.

آستانه بحرانی و زوال غیرقابل بازگشت

«نقاط عطف اقلیمی» آستانه‌هایی هستند که پس از عبور از آن‌ها، تغییرات در یک اکوسیستم بزرگ (مانند صخره‌های مرجانی یا صفحات یخی) به صورت سریع و غالباً غیرقابل بازگشت رخ می‌دهند. گزارش جدید تأیید می‌کند که صخره‌های مرجانی آب‌های گرم، که زندگی حدود یک میلیارد انسان مستقیماً به آن‌ها وابسته است، اکنون وارد این مرحله از زوال غیرقابل بازگشت شده‌اند.

در دو سال گذشته، بیش از ۸۰ درصد از صخره‌های مرجانی جهان تحت تأثیر بدترین رویداد سفیدشدگی تاریخ قرار گرفته‌اند. این رویدادها اکنون آنقدر سریع و پشت سر هم اتفاق می‌افتند که مرجان‌ها دیگر فرصتی برای بهبودی ندارند.

حتی اگر دمای جهانی در سطح ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از دوران پیشاصنعتی تثبیت شود، پیش‌بینی می‌شود که بیش از ۹۹ درصد از این صخره‌ها از بین بروند، مگر اینکه بتوانیم دما را دوباره به زیر ۱ درجه سانتی‌گراد بازگردانیم.

هشدارهای جدی درباره آستانه‌های فاجعه‌بار دیگر

محققان هشدار می‌دهند که نابودی صخره‌های مرجانی صرفاً یک هشدار اولیه است و ما به‌طرزی خطرناک به عبور از چندین آستانه فاجعه‌بار دیگر نزدیک شده‌ایم. این آستانه‌ها شامل موارد زیر هستند:

• فروپاشی جنگل‌های آمازون: نابودی این جنگل‌ها که زندگی بیش از صد میلیون نفر به آن‌ها وابسته است، ممکن است زودتر از آنچه قبلاً تصور می‌شد رخ دهد و سرنوشت آن به اقدام‌های فوری بشر بستگی دارد.
• ذوب صفحات یخی قطبی: عبور از آستانه بحرانی صفحات یخی می‌تواند باعث افزایش سریع و غیرقابل بازگشت سطح دریاها در کوتاه‌مدت شود و در بلندمدت، زمین را با چندین متر بالاآمدن سطح آب مواجه کند.
• توقف جریان اقیانوس اطلس (AMOC): این جریان مهم اقیانوس اطلس در دمای کمتر از ۲ درجه سانتی‌گراد در خطر فروپاشی قرار دارد. از بین رفتن آن می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی جهان را بر هم بزند، اروپا را وارد نوعی «عصر یخبندان کوچک» با دماهایی تا منفی ۳۰ درجه کند و امنیت غذایی جهانی را تهدید نماید.

بارقه‌های امید در فناوری‌های مثبت

با وجود این چشم‌انداز تاریک، محققان بارقه‌های امیدی را نیز نشان می‌دهند. خبر خوب این است که فناوری‌هایی مانند انرژی خورشیدی و بادی، خودروهای الکتریکی و باتری‌های نوین از هم‌اکنون از نقاط عطف مثبت خود عبور کرده و رشد تصاعدی داشته‌اند. این پیشرفت‌های فناوری می‌تواند به مقابله با تغییرات مخرب زیست‌محیطی کمک کند و مسیر را برای بازگشت به شرایط پایدارتر هموار سازد.